درخت انار در طول دوره رشد خود در معرض آفات و بیماریهای مختلفی قرار میگیرد که در صورت عدم شناسایی و کنترل بهموقع، میتوانند باعث کاهش کیفیت میوه و افت عملکرد باغ شوند. با شناخت علائم، روشهای پیشگیری و کنترل و همچنین آشنایی با بهترین سموم برای درمان هر یک از آفات و بیماری های انار، میتوان از بروز خسارتهای جدی جلوگیری کرد. در این مقاله، 7 مورد از مهمترین آفات و بیماریهای انار را به همراه علائم، راههای پیشگیری و روشهای کنترل آنها بررسی میکنیم.
کرم گلوگاه انار، مهمترین آفات و بیماری های انار
کرم گلوگاه انار با نام علمی Ectomyelois ceratoniae یکی از مهمترین آفات انار است. لارو این پروانه معمولاً از ناحیه تاج (گلوگاه) وارد میوه میشود و با تغذیه از دانهها و بافتهای داخلی، باعث پوسیدگی، آلودگی ثانویه قارچی یا باکتریایی، ریزش میوه و افت شدید کیفیت بازارپسندی میگردد. علائم خسارت کرم گلوگاه انار عبارتند از:

- ورود لارو از طریق گلوگاه یا نواحی دیگر میوه به داخل انار
- تغذیه لارو از دانه و گوشت میوه
- فضولات ریز و قهوهای رنگ لارو در محل تغذیه
- ایجاد شرایط پوسیدگی ثانویه نواحی آسیبدیده توسط قارچها و باکتریها
- ریزش میوههای آلوده قبل از رسیدن کامل
- وجود پروانه بالغ به خصوص در اوایل فصل رشد
لازم به ذکر است که دوران شفیرگی کرم گلوگاه در فروردین ماه است و در اردیبهشت ماه، مصادف با ظهور گلهای انار، پروانهها به پرواز در میآیند.
روشهای کنترل و پیشگیری از کرم گلوگاه
- رعایت فاصله مناسب کاشت
- شخم پاییزه باغ بهمنظور کاهش پناهگاهها
- تنظیم دور آبیاری بر اساس بافت خاک، سن درخت و شرایط آبوهوایی
- تغذیه متعادل و مناسب درختان
- استفاده از ارقام متحمل یا مقاوم مانند: انار اصفهانی دانهسیاه در مناطق آلوده
- کنترل علفهای هرز و هرس علمی درختان
- جمعآوری منظم میوههای آلوده از روی درخت و کف باغ، بهصورت همگانی و مستمر، برای حذف منابع آلودگی
- جمعآوری سایر میوههای ریختهشده مانند: انجیر، پسته
- پر کردن تاج میوه انار با گِل برای بستن مسیر نفوذ لارو به داخل میوه
- حذف پرچمهای گل پس از اوج تخمگذاری شبپرهها در ابتدای بهار، بهمنظور کاهش تخمریزی و آلودگی
- استفاده از تلههای فرمونی برای جلب و شکار حشرات نر
- رهاسازی زنبورهای تریکوگراما بهعنوان یک روش کنترل بیولوژیک مؤثر
برای اطلاعات دقیقتر پیشنهاد میکنیم، مقاله کرم گلوگاه انار را جداگانه مطالعه کنید.
سم برای کرم گلوگاه، آفات و بیماری های انار
برای مبارزه شیمیایی کرم گلوگاه انارهنوز هیچ حشره کشی به صورت اختصاصی معرفی نشده است؛ اما میتوان از سموم لاروکش در چند مرحله استفاده کرد. در ابتدای خروج لاروها از تخم بهترین زمان سمپاشی میباشد.
- اسپینوساد
- پروکلیم فیت
- کاراته و موسپیلان (به صورت ترکیب)
توجه داشته باشید که استفاده بی رویه از حشره کش یا استفاده در زمان نامناسب، تاثیری در کاهش جمعیت آفت نداشته و آسیب بیشتری به میوهها میزند. بنابراین پیشنهاد میکنیم با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشاوره تخصصی داشته باشید. برای دریافت مشاوره کافی است با شمارههای درج شده در سایت با ما تماس بگیرید. کارشناسان ما در اولین فرصت پاسخگوی شما هستند.
شته سبز، آفات و بیماری های انار
شته سبز انار با نام علمی Aphis punicae passerini، یکی از رایجترین آفات درختان انار است که با تغذیه از شیره گیاهی اندامهای جوان، بهویژه برگها، سرشاخهها و گاهی گلها، باعث تضعیف رشد درخت میشود. این آفت با ترشح مقدار زیادی عسلک، شرایط را برای رشد قارچهای دودهای فراهم میکند و در نتیجه فتوسنتز و تنفس گیاه را نیز بهطور غیرمستقیم کاهش میدهد. علائم خسارت این آفات و بیماری های انار عبارتند از:

- تغذیه از شیره گیاهی و تضعیف رشد شاخهها و برگهای جوان
- ریزش غیرطبیعی گلهای اول فصل که از مهمترین خسارتهای این آفت در باغهای انار است
- ایجاد عسلک فراوان روی برگها و اندامهای گیاه
- رشد قارچهای ساپروفیت یا دودهای روی عسلک و کاهش فتوسنتز
- پیچیدگی، جمعشدگی یا بدشکلی برگها و سرشاخههای جوان
- کاهش شادابی و توان عمومی درخت در صورت افزایش جمعیت آفت
لازم به ذکر است که مهمترین خسارت شته انار، ریزش غیرطبیعی گلهای اولیه انار در ابتدای فصل رشد است. جمعیت این آفت معمولاً در ماههای اردیبهشت و اوایل خرداد به بیشترین میزان خود میرسد و در این زمان خسارت قابلتوجهی به گلها و سرشاخههای جوان وارد میکند. با افزایش دمای هوا و آغاز فصل تابستان، تراکم جمعیت شتهها بهتدریج کاهش مییابد.
روشهای پیشگیری شته انار
- شستشوی سرشاخه ها و غنچه ها با آب
- حذف و امحای قسمت های بسیار آلوده
- استفاده از رول زرد چسبنده برای پایش و کاهش جمعیت
- حفظ و تقویت دشمنان طبیعی مانند: کفشدوزکها، سوسک های شکارچی
- هرس به موقع و حذف شاخه های الوده
- کوددهی متعادل (عدم افراط در نیتروژن)
- آبیاری منظم و حفظ سلامت گیاه
- عدم وجود علف های هرز در باغ
سموم برای از بین بردن شته سبز انار
برای کنترل شته سبز انار میتوان از سموم پیریمیکارب و چس استفاده کرد. با توجه به اینکه این آفت معمولاً در فصل بهار و همزمان با گلدهی انار فعالیت دارد، توصیه میشود سمپاشی در هوای خنک و همراه با اسید آمینه انجام شود تا خطر گلسوزی کاهش یابد.
آفت انار : سوسک چوبخوار
آفت سوسک چوبخوار با نام علمی Chrysobothris parvipunctata یکی از آفات خسارتزای باغهای انار است که بیشتر به درختان ضعیف، تنشدیده یا آسیبدیده حمله میکند. خسارت اصلی این آفات و بیماری های انار، توسط لاروها ایجاد میشود. لاروها با حفر دالان در زیر پوست و داخل چوب، جریان انتقال آب و مواد غذایی را مختل کرده و بهتدریج باعث ضعف، خشکیدگی شاخهها و حتی مرگ درخت میشوند. علائم سوسک چوبخوار انار، این آفات و بیماری های انار عبارتند از:

- زرد شدن و ضعف تدریجی شاخهها
- خشک شدن سرشاخهها و شاخههای اصلی
- مشاهده سوراخهای خروجی روی تنه و شاخهها
- وجود دالان و تونل در زیر پوست و داخل چوب
- جدا شدن یا ترک خوردن پوست در محل فعالیت لاروها
- ریزش میوهها در اثر تغذیه حشرات کامل از دم میوه و پوست نرم شاخهها
- کاهش رشد و عملکرد درخت
پیشگیری و کنترل سوسک چوبخوار انار
- حفظ سلامت و شادابی درختان از طریق آبیاری و تغذیه مناسب
- جلوگیری از ایجاد تنش خشکی و سایر عوامل تضعیفکننده درخت
- هرس و حذف شاخههای آلوده و خشک
- خارج کردن و از بین بردن بقایای چوبی آلوده از باغ
- جلوگیری از ایجاد زخمهای غیرضروری روی تنه و شاخهها
- بازدید منظم باغ برای شناسایی سریع درختان آلوده
سموم آفت سوسک چوبخوار انار
در صورت مشاهده علائم فعالیت سوسک چوبخوار، میتوان از حشرهکشهای مناسب برای کاهش جمعیت این آفت انار استفاده کرد. برای اثربخشی بهتر، پیشنهاد میکنیم سمپاشی را همزمان با خروج حشرات کامل و پیش از نفوذ لاروهای جوان به داخل بافت چوب انجام دهید.
برای مبارزه شیمیایی با این آفات و بیماری های انار، سموم فنیتروتیون و تیاکلوپرید از سموم قابل استفاده هستند. برای تعیین مقدار دقیق مصرف و مشخص کردن زمان مناسب سمپاشی، حتماً با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشورت کنید تا از بروز خسارتهای احتمالی جلوگیری شود و محصولی سالمتر داشته باشید.
کنه، خسارتزا ترین آفات و بیماری های انار
کنههای انار، از خسارتزا ترین آفات انار در مناطق شنی و کم آب است. آفت کنه قرمز انار با نام علمی Tenuipalpus punicae ، مهمترین نوع کنه در باغات انار میباشد. این کنه با تغذیه از شیره برگها، شاخههای جوان و پوست میوه، باعث کاهش رشد درخت و افت کیفیت محصول میشود. جمعیت این آفت معمولاً در باغهایی که بهطور مکرر سمپاشی میشوند و جمعیت دشمنان طبیعی آن کاهش یافته است، به سرعت افزایش پیدا میکند. علائم کنه انار عبارتند از:

- زنگزدگی و تغییر رنگ سطح برگها
- ضخیم و چرمی شدن برگها
- کاهش شادابی و رشد درخت
- ریزش زودهنگام برگها در آلودگیهای شدید
- خشک شدن سرشاخههای جوان
- ایجاد لکههای قهوهای و سوخته روی پوست میوه
- کوچک ماندن میوهها و کاهش بازارپسندی آنها
- خشک و زبر شدن پوست میوه
- ترک خوردن میوه در مراحل رشد
- کاهش کیفیت دانههای انار
بهترین سم برای درخت انار
برای از بین بردن کنه در انار، به ویژه کنه قرمز میتوان از کنه کش های زیر استفاده کرد :
- پروپارژیت
- نئورون
- نیسورون
بیماری اسکب انار ( آنتراکنوز)
بیماری آنتراکنوز انار با نام علمی Colletotrichum gloeosporioides یکی از بیماریهای قارچی مهم این درخت است که میتواند برگ، گل و میوه را آلوده کند. این بیماری معمولاً در شرایط گرم و مرطوب گسترش مییابد و با ایجاد لکههای قهوهای تا سیاه، روی اندامهای گیاه، باعث کاهش کیفیت و بازارپسندی میوهها میشود. در آلودگیهای شدید، ریزش گل و میوه و پوسیدگی آنها نیز مشاهده میشود.

کنترل بیماری اسکب انار
- استفاده از نهالهای سالم و عاری از آلودگی
- هرس شاخههای متراکم برای بهبود جریان هوا
- جمعآوری و حذف برگها و میوههای آلوده از باغ
- جلوگیری از آبیاری بیش از حد و ماندگاری رطوبت روی شاخ و برگ
- رعایت فاصله مناسب بین درختان برای کاهش رطوبت محیط
- بازدید منظم باغ و کنترل بیماری در مراحل اولیه
- استفاده از قارچکشهای مناسب در صورت مشاهده علائم اولیه بیماری
Anthracnose, caused by Colletotrichum gloeosporioides, is one of the most serious diseases of pomegranate worldwide_ ISHS Acta Horticulturae
بهترین سموم برای بیماری اسکب انار
در صورت مشاهده علائم بیماری اسکب انار، استفاده از قارچکشهای مناسب در کنار رعایت اصول بهداشتی باغ میتواند به کاهش خسارت و جلوگیری از گسترش بیماری کمک کند. قارچ کش مناسب عبارتند از:
- ردشیلد
- نوردکس
- اکسی کلرومس
- کوپروسیت سی
نماتد مولد غده ریشه، آفات و بیماری های انار
بیماری نماتد مولد غده ریشه، یکی از مشکلات مهم باغهای انار در مناطق گرم و خشک است.
این نماتدهای میکروسکوپی در خاک زندگی کرده و با نفوذ به بافت ریشههای نازک و مویین، باعث تشکیل غدهها و برجستگیهای غیرطبیعی میشوند که عملکرد طبیعی ریشه را مختل میکند.
این غدهها که از اندازه یک سر سنجاق تا ابعاد بزرگتر متغیر هستند، مهمترین علائم این بیماری انار میباشد. آلودگی ریشهها باعث اختلال در جذب آب و عناصر غذایی شده و در نتیجه درخت بهتدریج ضعیف میشود. در مواردی که شدت آلودگی بالا باشد، کاهش رشد، ضعف عمومی، افت عملکرد و حتی زوال تدریجی درخت نیز مشاهده میشود. برای اطلاعات بیشتر پیشنهاد میکنیم مقاله علائم کمبود عناصر در گیاهان را نیز جداگانه مطالعه کنید. علائم این آفات و بیماری های انار شامل موارد زیر میشود:

- تشکیل غده و گره روی ریشهها
- ضعف و کاهش رشد درخت
- زرد شدن برگها
- کاهش جذب آب و عناصر غذایی
- کوچک شدن میوهها
- کاهش عملکرد و کیفیت محصول
- خشک شدن تدریجی شاخهها در آلودگیهای شدید
لازم به ذکر است که نماتد ریشه در آلودگیهای شدید، باعث خشکیدگی شاخهها و کاهش عمر اقتصادی درخت میشود. این بیماري در مناطق انارخیز کشور مخصوصا در استان اصفهان و یزد شیوع دارد.
پیشگیری و کنترل نماتد ریشه انار
- احداث باغ در زمینهای عاری از آلودگی نماتدی
- آزمایش خاک قبل از کاشت نهال
- استفاده از نهالهای سالم و دارای گواهی سلامت
- حذف و کنترل علفهای هرز
- خودداری از احداث باغ در خاکهای بسیار سبک و شنی در مناطق دارای سابقه آلودگی
- تقویت خاک با مواد آلی و کودهای پوسیده
- جلوگیری از انتقال خاک و ادوات آلوده بین باغها
- حذف و معدوم کردن ریشههای آلوده در زمان اصلاح باغ
Root-knot nematodes (RKNs), Meloidogyne spp., are globally important plant parasitic nematodes with broad host ranges, including pomegranate.–Indian Journal of Nematology
نماتد کش ریشه درخت انار
در صورت تأیید آلودگی باغ به نماتد مولد غده ریشه، استفاده از نماتدکشهای مناسب در کنار روشهای مدیریتی، میتواند به کاهش جمعیت آفت کمک کند. بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که مبارزه در مراحل اولیه آلودگی و با رعایت دستورالعمل مصرف سم انجام شود. برای کنترل نماتد ریشه درخت انار، میتوانید از نماتدکشهای ترویگو و نمیسین استفاده کنید.
بیماری پوسیدگی، علت سیاه شدن داخل انار روی درخت
بیماری پوسیدگی و ترشیدگی میوه، طوقه و ریشه یکی از مشکلات مهم باغهای انار است که میتواند باعث ضعف تدریجی درخت و کاهش عملکرد آن شود. عامل این بیماری بهطور کامل مشخص نشده است، اما قارچ Phytophthora cactorum بهعنوان یکی از عوامل مرتبط با پوسیدگی طوقه در برخی باغهای انار گزارش شده است. عواملی مانند: رطوبت زیاد خاک، آبیاری نامناسب و تنشهای محیطی نیز میتوانند در بروز و تشدید بیماری نقش داشته باشند.

این بیماری انار معمولاً با پوسیدگی و ترکخوردگی در ناحیه طوقه و ریشه همراه است و در موارد شدید به خشک شدن شاخهها یا حتی از بین رفتن درخت نیز منجر میشود. همچنین میوههای آلوده کیفیت خود را از دست داده و دچار پوسیدگی و ترشیدگی میشوند.
پیشگیری و کنترل علت خراب شدن انار روی درخت
- خودداری از آبیاری بیش از حد
- رعایت تعادل مصرف کودهای ازته، بهویژه اوره
- استفاده از گونی یا پلاستیک تا ارتفاع 50 سانتی متر در اواخر پائیز تا اوایل بهار در مناطق سردسیر
- خودداری از کشت دوم مانند : سبزي، صیفی و جالیز در باغهای انار
Provide good soil drainage and water management to prevent standing water._ Utah State University Extension
درمان پوسیدگی انار
در صورت مشاهده علائم پوسیدگی و ترشیدگی میوه، استفاده از قارچکشهای مناسب میتواند به کنترل بیماری و جلوگیری از گسترش آن کمک کند. برای دستیابی به بهترین نتیجه، سمپاشی باید در مراحل اولیه آلودگی و با مشورت گیاهپزشکان مزرعه دانش صورت گیرد. بهترین سموم برای پوسیدگی طوقه و ریشه عبارتند از:
- سیگنوم
- ایپرودیون کاربندازیم






