زنبور مغز خوار بادام با نام علمی Eurytoma amygdali، یکی از آفات مهم درخت بادام است که با نامهایی مانند: Almond Seed Wasp و Almond fruit Wasp نیز شناخته میشود. لارو زنبور مغزخوار تنها به درخت بادام حمله کرده و با رشد درون میوه، از محتویات دانه تغذیه میکند. به همین دلیل آلودگی آن میتواند مستقیماً کیفیت و مقدار محصول بادام را تحت تأثیر قرار دهد.
شناخت چرخه زندگی، زمان فعالیت و تخمریزی، علائم آلودگی و روشهای کنترل این آفت برای جلوگیری از گسترش آن در باغهای بادام اهمیت زیادی دارد. در این مقاله مشخصات، چرخه زندگی، علائم خسارت، روش مبارزه با کرم مغزخوار بادام و بهترین سم برای زنبور مغز خوار بادام را معرفی میکنیم.
لارو زنبور مغز خوار بادام، پس از خروج از تخم وارد میوه شده و از دانه در حال رشد تغذیه میکند. در نتیجه، بادام بهتدریج کیفیت و وزن طبیعی خود را از دست میدهد.
مهمترین علائم خسارت زنبور مغز خوار و علت سیاه شدن مغز بادام:
به طور کلی، باقی ماندن میوههای کوچک، خشک و غیرطبیعی روی درخت و مشاهده سوراخ خروجی کوچک و دایرهای روی پوسته، از مهمترین نشانههای قابل تشخیص آلودگی به زنبور مغزخوار بادام هستند. 
برای کنترل شیمیایی مغز خوار بادام، از حشره کش های زیر استفاده کنید:
نام سم | میزان مصرف |
| افوریا | 300 در هزار لیتر آب |
آکتارا | 300 در هزار لیتر آب |
| استینگر | 1 در هزار لیتر آب |
علاوه بر انتخاب بهترین سم برای کرم مغز خوار بادام، زمان مناسب سمپاشی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. بهترین زمان کنترل شیمیایی افت مغز بادام در دوره فعالیت حشرات بالغ و تخمگذاری آنهاست. به عبارتی دیگر سمپاشی باید پیش از سفت شدن کامل میوه و قبل از نفوذ لارو به داخل دانه، یعنی زمانی که میوههای بادام هنوز سبز و نرم هستند و پوسته داخلی آنها کاملاً سفت نشده است، انجام شود.
کنترل زنبور مغزخوار بادام بهتر است بهصورت مدیریت تلفیقی آفت (IPM) انجام شود. بهداشت باغ، پایش جمعیت، حفظ دشمنان طبیعی از جمله روشهای مبارزه با زنبور مغز خوار بادام هستند.
مهمترین اقدام پیشگیرانه از زنبور مغز خوار بادام، جمعآوری بادامهای مومیاییشده و آلوده از روی درخت و سطح زمین است. این میوهها میتوانند محل زمستانگذرانی لارو باشند که در فصل بعد باعث ظهور نسل جدید آفت شوند. بنابراین حذف آنها پیش از شروع فصل فعالیت آفت، به کاهش جمعیت سال بعد کمک میکند.
برای تشخیص زمان شروع فعالیت زنبور مغز خوار بادام، باغ را باید در فصل بهار بهطور منظم پایش کرد . استفاده از تلههای فرمونی به شناسایی زمان ظهور و پرواز حشرات نر کمک میکند و میتوان بر اساس آن زمان مناسب کنترل آفت را مشخص کرد. همچنین میتوان تعدادی از بادامهای آلوده سال قبل را در قفسهای مخصوص قرار داد و با مشاهده زمان خروج زنبورهای بالغ، شروع فعالیت آفت را در همان منطقه بررسی کرد.
برخی دشمنان طبیعی میتوانند به کاهش جمعیت زنبور مغزخوار بادام کمک کنند. گونههایی مانند کنه شکارگر (Pyemotes amygdali) و سوسک شکارگر (Opilo domesticus) از دشمنان طبیعی این آفت هستند و میتوانند به کاهش جمعیت زنبور مغزخوار بادام کمک کنند.
میزان حساسیت ارقام مختلف بادام به زنبور مغز خوار یکسان نیست. بنابراین در مناطقی که آلودگی شدید و پایدار است، انتخاب ارقام نسبتا مقاوم میتواند بهعنوان بخشی از برنامه مدیریت آفت مورد توجه قرار گیرد.
زنبور مغزخوار بادام (Eurytoma amygdali) حشرهای کوچک با بدن مشکی و براق است. مادهها معمولاً از نرها بزرگتر هستند و ویژگیهای ظاهری آنها در جدول زیر خلاصه شده است:
ویژگی | زنبور ماده | زنبور نر |
اندازه بدن | حدود ۶ تا ۸ میلیمتر | حدود ۴ تا ۶ میلیمتر |
اندازه نسبت به جنس دیگر | بزرگتر | کوچکتر |
رنگ بدن | مشکی و براق | مشکی و براق |
رنگ پاها | روشنتر از بدن | روشنتر از بدن |
نقش در تولیدمثل | تخمگذاری داخل میوههای جوان | جفتگیری با ماده |
زنبور مغزخوار بادام معمولاً یک نسل در سال دارد. بخش زیادی از چرخه زندگی آن داخل بادام سپری میشود؛ به همین دلیل تشخیص و کنترل آن در مراحل اولیه دشوار است.
چرخه زندگی این آفت بهطور ساده به شکل زیر است:
In advanced stages, it is frequent to see black almonds with the exit holes made by the adult little wasps. The life of this insect out of its nest is very brief.- teyme
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
زنبور مغزخوار بادام با نام علمی Eurytoma amygdali آفت مهم درخت بادام است که لارو آن داخل میوه رشد کرده و از مغز بادام تغذیه میکند.
کوچک و کموزن شدن بادام، چروکیده و خشک شدن میوه، سیاه و مومیایی شدن آن، باقی ماندن میوه آلوده روی درخت و ایجاد سوراخ خروجی کوچک و دایرهای.
سمپاشی باید پیش از سفت شدن کامل میوه و قبل از نفوذ لارو به داخل دانه انجام شود.
افوریا، آکتارا و استینگر
جمعآوری و حذف بادامهای آلوده و مومیاییشده، پایش ظهور حشرات بالغ، استفاده از تلههای فرمونی، حفظ دشمنان طبیعی و در صورت نیاز کنترل شیمیایی، از مهمترین روشهای مدیریت این آفت هستند.
این آفت معمولاً یک نسل در سال دارد و بخش مهمی از چرخه زندگی آن داخل میوه بادام سپری میشود.
بله. بادامهای آلوده و مومیاییشده میتوانند محل زمستانگذرانی آفت باشند و حذف آنها به کاهش جمعیت زنبور مغزخوار در سال بعد کمک میکند.
بله، اما کنترل آن باید زمانبندی مناسبی داشته باشد. پایش حشرات بالغ و تخمگذاری، همراه با بهداشت باغ و در صورت نیاز استفاده از حشرهکش، میتواند به کاهش خسارت کمک کند.
یکی از علائم خسارت زنبور مغز خوار بادام، سیاه شدن مغز بادام است.
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
