کنه حنایی گوجه فرنگی با نام علمی Aculops lycopersici، یکی از آفات مهم گوجهفرنگی و برخی گیاهان خانواده بادنجانیان مانند: بادمجان، فلفل و سیبزمینی است. کنه حنایی گوجه، آفتی بسیار ریز (با طول بدن حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میکرومتر) بوده و برای مشاهده آن به ذرهبین قوی یا میکروسکوپ نیاز است. بدن این کنه باریک و مخروطیشکل است و رنگ آن معمولاً زرد، زرد مایل به قهوهای یا صورتی دیده میشود.
به دلیل اندازه بسیار کوچک، شناسایی آلودگی بیشتر بر اساس علائم ایجادشده روی گیاه انجام میشود و مشاهده مستقیم خود کنه معمولاً دشوار است. در این مقاله علائم کنه گوجه فرنگی، نحوه تشخیص، روشهای طبیعی کنترل و بهترین سم برای کنه حنایی را بخوانید.
علائم کنه حنایی گوجه فرنگی
کنه حنایی گوجه فرنگی با تغذیه از محتویات سلولهای برگ، ساقه و میوه به بافت گیاه آسیب میزند. خسارت آفت اغلب از قسمتهای پایینی بوته شروع میشود و با افزایش جمعیت، به سمت بخشهای بالاتر گسترش پیدا میکند.
تشخیص آلودگی در مراحل اولیه ممکن است دشوار باشد، اما با پیشرفت خسارت و تغییر رنگ و خشکشدن برگها و ساقهها، تشخیص آلودگی راحتتر است.

مهم ترین علائم خسارت کنه در گوجه فرنگی :
- نقرهای یا برنزه شدن سطح زیرین برگهای پایینی و سپس قهوهای شدن و خشکشدن برگها
- تغییر رنگ ساقهها به قهوهای، برنزه یا حنایی و از بین رفتن کرکهای سطح ساقه
- خشک و شکننده شدن برگها و ایجاد ظاهری زنگزده یا پژمرده در بوته
- ایجاد ترکهای ریز روی ساقه در آلودگیهای شدید
- زنگزدگی و تغییر رنگ پوست میوهها به قهوهای مایل به قرمز و زبر شدن سطح آنها
شدت این خسارتها به عواملی مانند: جمعیت آفت، مرحله رشد گیاه و شرایط محیطی بستگی دارد. با افزایش دما و شدتگرفتن آلودگی، برگها و بخشهای مختلف بوته خشک میشوند. برای اطلاعات بیشتر درباره سایر آفات گوجه فرنگی، پیشنهاد میکنیم مقاله آن را نیز جداگانه مطالعه کنید.
Russet mites remove cell contents from leaves, stems, and fruit cells. Usually starting near the ground, infestations of this mite progress up the plant and lower leaves dry out, giving the plant an unhealthy appearance._ ipm
بهترین سم برای کنه حنایی گوجه فرنگی
در صورت افزایش جمعیت کنه زنگار گوجه، استفاده از کنه کش برای گوجه فرنگی میتواند به کاهش جمعیت آفت و جلوگیری از گسترش خسارت کمک کند. انتخاب سم باید بر اساس ماده مؤثره، مرحله زندگی کنه و شدت آلودگی انجام شود. از ترکیبات مورد استفاده برای کنترل این آفت میتوان به گوگرد اشاره کرد که بهصورت گوگرد پودری یا گوگرد وتابل مورد استفاده قرار میگیرد.
- آدیوس ( بی فنازیت) : 0.3 تا 0.7 در هزار لیتر آب
- اگری مک گلد: 185 سی سی در 1000 لیتر آب
- نیسورون : 500 تا 750 سی سی در هزار
- نئورون: 5 الی 1 در هزار
- آبامکتین: 20 سی سی + 250 سی سی روغن در 100 لیتر آب برای یک نوبت سمپاشی
برای اطلاعات بیشتر، پیشنهاد میکنیم مقاله درباره سم آبامکتین را جداگانه مطالعه کنید. توجه داشته باشید که دوز و میزان مصرف سم کنه کش گوجه فرنگی، به صورت عمومی بیان شده است و شرایط هر مزرعه با یکدیگر متفاوت خواهد بود. توصیه میکنیم برای انتخاب سم کنه حنایی گوجه فرنگی، تعیین مقدار دقیق مصرف و مشخصکردن زمان مناسب سمپاشی، حتماً با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشورت کنید.
بهترین زمان سمپاشی گوجه فرنگی
مشاهده اولین علائم آلودگی، بهترین زمان برای سمپاشی است. برای کاهش تأثیر گرما و تبخیر سم، سمپاشی بهتر است در صبح زود یا عصر انجام شود.
روشهای کنترل کنه حنایی گوجه فرنگی
کنترل کنه حنایی گوجه فرنگی بهتر است با ترکیبی از روشهای پیشگیری، پایش منظم و کنترل بیولوژیک انجام شود. باتوجهبه اندازه بسیار کوچک این آفت، ممکن است جمعیت آن پیش از مشاهده علائم افزایشیافته باشد؛ بنابراین، شناسایی و مدیریت آلودگی در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد.
استفاده از نشای سالم
یکی از راههای مهم جلوگیری از ورود کنه حنایی به گلخانه یا مزرعه، استفاده از نشای سالم و عاری از آفت است. پیش از انتقال نشا به محل اصلی کشت، بوتهها را از نظر وجود علائم مشکوک بررسی کنید و از انتقال نشاهای آلوده خودداری کنید.

حذف بقایای گیاهی آلوده
پس از پایان کشت، بقایای بوتههای آلوده میتوانند بهعنوان یکی از منابع آلودگی باقی بمانند؛ بنابراین، جمعآوری و خارجکردن بقایای گیاهی آلوده از گلخانه یا مزرعه و رعایت اصول بهداشت کشت میتواند به کاهش احتمال انتقال آفت یا بیماری های گوجه فرنگی به کشت بعدی کمک کند.
کنترل علفهای هرز برای جلوگیری از انتقال کنه حنایی گوجه فرنگی
برخی علفهای هرز و گیاهان خانواده بادنجانیان میتوانند میزبان آفت باشند. کنترل علفهای هرز در مزرعه و اطراف گلخانه، بهخصوص در مناطق آلوده، میتواند به کاهش محلهای مناسب برای بقا و گسترش کنه کمک کند.
این مقاله را حتما بخوانید
پایش منظم بوتهها
بوتهها را بهصورت منظم بررسی کنید و برگهای پایینی، ساقهها و قسمتهای تغییر رنگداده را بادقت بیشتری زیر نظر داشته باشید. مشاهده تغییر رنگ یا خشکشدن این قسمتها میتواند نشانه شروع آلودگی باشد.
کنترل بیولوژیک کنه حنایی گوجه فرنگی
استفاده از کنههای شکارگر یکی از روشهای مورد بررسی برای مدیریت کنه حنایی است. از مهمترین شکارگرهای این آفت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- Homeopronematus anconai
- Pronematus ubiquitus
- Neoseiulus californicus
- Amblyseius andersoni
کارایی این شکارگرها به شرایط کشت، جمعیت آفت و شرایط بوته گوجهفرنگی بستگی دارد؛ بنابراین، کنترل بیولوژیک بهتر است در کنار سایر روشهای کنترل و بهعنوان بخشی از مدیریت تلفیقی آفات (IPM) استفاده شود.





