گل جالیز یا گلک (Orobanche spp.) یک نوع انگل و علف هرز یکساله است که به ریشه بسیاری از گیاهان زراعی حمله میکند. گلک دارای ساقههای گوشتی و گلآذین سنبلهای است و گلهای آن به رنگهای زرد، قهوهای یا بنفش دیده میشوند. بذر این گیاه بسیار ریز است و میتواند تا ۱۰ سال یا بیشتر در خاک باقی بماند، بدون آنکه جوانه بزند.
این انگل خطرناک باعث تضعیف گیاه، کاهش شدید عملکرد و حتی از بین رفتن کامل محصول میشود. در این راهنما به بررسی کامل نشانههای ظهور گل جالیز، پیشگیری و سم کشنده گل جالیز میپردازیم. این مقاله را از دست ندهید!
گل جالیز در ابتدا از چشم کشاورز پنهان میماند و از زیر خاک شروع به رشد میکند. اما به مرور زمان، با ظهور علائم ظاهری، میتوان به وجود این انگل پی برد.
در مراحل ابتدایی آلودگی، انگل بهطور پنهان از مواد غذایی میزبان تغذیه میکند. به همین دلیل باعث ایجاد برخی نشانههای ضعیف یا غیراختصاصی در ظاهر بوته میشود، از جمله:
اگر آلودگی شدیدتر شود، گیاه میزبان دیگر قادر به ادامه رشد طبیعی نیست. در این مرحله، تولید گل و میوه مختل میشود و حتی ممکن است بوتهها بهطور کامل از بین بروند.
کاهش عملکرد، کاهش کیفیت محصول، و خشک شدن بوتهها از مهمترین نشانه هستند. در برخی موارد، ممکن است بخشی از ساختار گل نیز در کنار گیاه دیده شود.
در مراحل پایانی، ساقههای گوشتی گل از خاک بیرون میزنند و به شکل سنبلهای نزدیک به پایه گیاه میزبان ظاهر میشوند . نشانههای کامل آن عبارتند از :
ظاهر این بخشها بهخوبی نشان میدهد که آلودگی مدتی است در خاک وجود دارد و اکنون به مرحله بحرانی رسیده است.
گلک بهدلیل نداشتن کلروفیل (رنگدانه سبز گیاهان)، توانایی فتوسنتز ندارد. بنابراین، برای تأمین آب و مواد غذایی کاملاً وابسته به ریشه گیاهان میزبان است. بذرهای این علف هرز بسیار ریز و مقاوم هستند و میتوانند سالها در خاک زنده بمانند بدون اینکه جوانه بزنند.
جوانهزنی آن تنها زمانی آغاز میشود که ریشه گیاه میزبان ترکیبات شیمیایی خاصی مثل استرگونولاتها (strigolactones) را به خاک ترشح کند. این یک نشانه برای گلک است که میزبان مناسبی در نزدیکی وجود دارد. بذر گل جالیز، شروع به رشد میکند و خود را به ریشه میزبان میرساند تا از آن تغذیه کند.
گل جالیز معمولاً در مزارع صیفیجات مانند: بادمجان، گوجهفرنگی، سیبزمینی، فلفل دلمهای و ملون دیده میشود و در صورت کنترل نشدن، میتواند خسارت جدی به محصول وارد کند
گل جالیز معمولاً بدون اینکه نشانهای از خود نشان دهد، وارد خاک مزارع میشود. مسیرهای ورود این علف هرز به زمینهای کشاورزی بسیار متنوعاند و بیشتر اوقات در جریان فعالیتهای عادی مزرعه اتفاق میافتند. برخی از مهمترین راههای انتقال آن عبارتاند از:
گلک، یکی از مشکلات جدی کشاورزان بهویژه در کشت صیفیجات است. پیشگیری از رشد و گسترش این انگل، بهترین و موثرترین روش کنترل آن است.
با رعایت چند نکته کلیدی میتوان از ورود و شیوع آن در مزارع جلوگیری کنید و سلامت خاک و محصول را حفظ نمایید.
به نقل از سایت CABI :
“Phytosanitation is aimed at preventing the spread of viable seeds by minimizing the movement of infested soil by farm machinery and vehicles, preventing grazing animals from accessing infested fields, and avoiding the use of Orobanche-infested crop seeds.”
این مقاله را حتما بخوانید
گل جالیز به دلیل ماهیت انگلی و مقاوم بودن بذرهایش، کنترل آن چالشبرانگیز است. اما با ترکیبی از روشهای مختلف میتوان میزان خسارت را کاهش داد:
کنترل گل جالیز، تنها به یک روش خاص محدود نمیشود؛ زیرا این انگل نهتنها بهسرعت گسترش مییابد، بلکه بذرهای آن قدرت ماندگاری بالایی دارند و در شرایط مناسب، حتی پس از چند فصل هنوز میتوانند فعال شوند. به همین دلیل، مدیریت مؤثر آن نیازمند برنامهریزی دقیق و اجرای ترکیبی از راهکارهای زراعی، مکانیکی، شیمیایی و بیولوژیک است.
یکی از مهمترین اقدامات، پیشگیری است. از طرفی، شناخت دقیق مراحل رشد گل جالیز نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اغلب زمانی که علائم ظاهری آن روی زمین دیده میشود، بخشی از خسارت وارد شده و ریشههای گیاه میزبان درگیر شدهاند. بنابراین، اجرای اقدامات پیشگیرانه یا سمپاشی در مراحل ابتدایی رشد، میتواند از شدت آلودگی به میزان زیادی بکاهد.
رایجترین روشهای کنترل این انگل در جدول زیر خلاصه میشود:
روش کنترل | توضیح کوتاه |
تناوب کشت | کاشت گیاهان غیرمیزبان برای کاهش ذخیره بذر در خاک |
| کنترل مکانیکی | حذف دستی گلک قبل از گلدهی، برای جلوگیری از تولید بذر |
کنترل بیولوژیک | استفاده از قارچهای ضدانگل |
| کنترل شیمیایی | استفاده از علفکش در مراحل اولیه رشد گیاه |
به طور کلی، رعایت این نکات، بهترین راهکار برای درمان گل جالیز است.
برای کنترل مؤثر این انگل، استفاده از سموم تخصصی و تأییدشده میتواند یکی از راهکارهای کلیدی باشد. البته کنترل شیمیایی باید همراه با مدیریت صحیح و پیشگیری انجام شود تا تأثیر مطلوبتری داشته باشد.
برای اطلاع دقیقتر از نوع سم و روش پیشگیری گلک، میتوانید با کارشناسان مزرعه دانش ، مشاوره تخصصی داشته باشید. برای دریافت مشاوره رایگان کافی است با شمارههای درج شده در سایت با ما تماس بگیرید.
در ادامه چند نمونه از بهترین سموم مورد استفاده کشاورزان و توصیهشده توسط کارشناسان ما معرفی میشود.
علفکش گلایفوزیت گل سم (راندآپ)، یکی از پرکاربردترین علفکشها است و برای کنترل طیف وسیعی از علفهای هرز (پهنبرگ، باریکبرگ) در مزارع، باغها و حتی مکانهای غیر زراعی استفاده میشود. این سم از طریق برگ جذب شده و به اندامهای زیرزمینی منتقل میشود، بنابراین برای کنترل گل جالیز بسیار مؤثر است.
علفکش آپیروس گل سم یکی دیگر از سموم مؤثر برای کنترل این انگل است. این سم روی ریشه و برگ علفهای هرز اثر میگذارد و باعث خشک شدن و از بین رفتن آنها میشود. استفاده بهموقع از آپیروس میتواند جلوی رقابت علفهای مزاحم با گیاه اصلی را بگیرد و در نتیجه عملکرد محصول را افزایش دهد.
تحقیقات بینالمللی نشان دادهاند که استفاده از گوگرد بهتنهایی تأثیر قابلتوجهی در کنترل گل جالیز ندارد . با این حال، ترکیب گوگرد با کود مرغی میتواند بهطور مؤثری رشد و آلودگی آن را کاهش داده و عملکرد محصول را افزایش دهد.
طبق مقاله منتشر شده در سایت sciencedirect، مشخص شد که:
افزودن گوگرد به کود مرغی باعث کاهش رشد گل جالیز و افزایش عملکرد محصول میشود. این ترکیب بهویژه در مراحل اولیه رشد گیاه، تأثیر بیشتری دارد.
“The combination of chicken manure and elemental sulphur significantly reduced Orobanche ramosa dry weight and increased crop yield in both field and greenhouse trials.”
(Haidar & Sidahmed, 2006, Crop Protection)
برای کاشت مجدد در زمینهای آلوده، پیشنهاد میکنیم نکات زیر را رعایت کرده تا از رشد مجدد این گیاه انگلی جلوگیری شود.
پس از 15 روز بعد از انتقال نشاء به خاک، میتوانید از سم برای کنترل علف هرز استفاده کنید.
معمولاً کشت در فصل پاییز یا بهار انجام میشود، اما کشت بهاره میتواند احتمال رشد گل را کاهش دهد.
استفاده از تناوب کشت با گیاهان غیرمیزبان مانند غلات پاییزه (گندم، جو) و حبوبات، در کنار روشهای پیشگیری، به کاهش جمعیت بذر گلک در خاک کمک میکند.
بعد از استفاده از علفکشهایی مانند سولفوسولفورون، باید تا 2 سال از کشت محصولاتی مانند: چغندرقند و آفتابگردان خودداری کرد. چون ممکن است سم باقیمانده باعث آسیب به این محصولات شود.
گلک، یک گیاه انگلی است که به ریشه گیاهان میزبان متصل میشود و برای تأمین آب و مواد غذایی به آنها وابسته است. همچنین به دلیل وجود بذرهای بسیار ریز و مقاوم، در خاک سالها باقی میماند و باعث کاهش رشد و عملکرد محصولات زراعی میشود. در نهایت، اگر گل جالیز در مزرعه فراگیر شود؛ باعث کاهش ارزش اقتصادی زمین و محدود شدن سطح قابل کشت میشود.
مزرعه دانش با بیش از ۵۰ سال تجربه در زمینه تأمین و عرضه محصولات کشاورزی باکیفیت، بهترین محصولات را با تضمین اصالت و سلامت، در سریعترین زمان ممکن به دست شما میرساند. همین امروز سفارش خود را ثبت کنید و از خدمات حرفهای و پشتیبانی کامل ما بهرهمند شوید!
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
گل جالیز گیاه انگلی است که به ریشه گیاهان میزبان متصل میشود و مواد غذایی خود را از آنها میگیرد.
وجود بذرهای بسیار ریز و مقاوم گل جالیز در خاک که در حضور سیگنالهای شیمیایی ریشه میزبان جوانه میزنند.
بذرهای ریز آن توسط باد، آب، ابزار کشاورزی و بذر یا خاک آلوده به مزرعه منتقل میشوند.
ساقههای گوشتی زرد یا بنفش رنگ به صورت سنبلهای در کنار گیاه میزبان دیده میشوند.
بیشتر در صیفیجاتی مانند بادمجان، گوجهفرنگی، سیبزمینی، فلفل دلمهای و ملون دیده میشود.
با استفاده از خاک و بذر سالم، رعایت تناوب کشت، کنترل علفهای هرز و سمپاشی مناسب.
معمولاً ابتدای بهار، زمانی که علفهای هرز، کوچک و در مرحله رشد فعال هستند.
شستشوی ابزار کشاورزی، استفاده از بذر و خاک سالم و رعایت نکات بهداشتی مزرعه.
استفاده از کودهای فسفات و نیتروژن، مانند: راندآپ و آپیروس
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
17 پاسخ
سلام
بوسیله سرنگ داخلش بنزین میکنم و روی گلک چند قطره ای میریزم بعد از دو سه ساعت خشک میشه .آیا به نظر شما تاثیر داره؟
درود بر شما
وقتی که گل جالیز در مزرعه ظاهر شود، خسارت به محصول وارد شده است
مبارزه در این مرحله تاثیری ندارد.
توصیه می کنیم قبل از ظهور گل جالیز مبارزه را شروع کنید.
با سلام علفکش سولفوسولفرون برای کنترل گل جالیز بعد از انتقال نشای گوجه چند مرحله مصرف بشه؟
درود بر شما
سه مرحله به فاصله ی 15 تا 20 روز
سلام و وقت بخیر خدمت کارشناسان محترم
زمین ما امسال گوجه بود و از سم سولفوسولفورون استفاده شده میخاستم ببینم که آیا مشکلی ایجاد میکنه سال بعد پیاز کشت بشه؟
سلام وقت شما هم بخیر
از آخرین زمان مصرف سولفوسولفورون باید 7 الی 8 ماه گذشته باشد
و بعد میتوانید کشت پیاز را انجام دهید.
سلام و وقت بخیر خدمت کارشناسان محترم
زمین ما امسال گوجه بود و از سم سولفوسولفورون استفاده شده میخاستم ببینم که آیا مشکلی ایجاد میکنه سال بعد پیاز کشت بشه؟
سلام وقت شما هم بخیر
از آخرین زمان مصرف سولفوسولفورون باید 7 الی 8 ماه گذشته باشد
و بعد میتوانید کشت پیاز را انجام دهید.
سلام
اگر چندماه قبل از کشت گوجه فرنگی زمین رو شخم بزنیم و سم آپیروس رو بزنیم به بوته گوجه در زمان انتقال آسیبی نمیرسونه؟
سلام
سم آپیروس به گوجهفرنگی آسیبی وارد نمیکنه
طبق دستور مصرف، استفاده بفرمایید
سلام.سم آپیروس بعد از مستقر شدن نشاء گوجه در زمین بعد از مرحله ۵-۶برگی باید استفاده بشه.سم آپیروس تا دو سال در خاک میماند و در طول این دو سال اگر کشت مجدد گوجه داشته باشید به نشاء گوجه آسیب میزنه سم باقی مانده در خاک باعث
توقف رشد و زرد شدن برگهای نشاء گوجه میشه.
قبل از کشت مجدد گوجه حتما مطمئن بشید که اثر سم در خاک خنثی شده باشد…
درود، سپاس از اطلاعاتی که دادین
برای کنترل گل جالیز، کشاور ناچار به استفاده از این سم است و ماندگاری آپیروس در خاک بر روی خیلی از گیاهان تاثیری ندارد
سلام دوستان بنده امسال کاشت خیار و گوجه فرنگی در زمین باز انجام دادم گل جالیز واقعا بده و بوته ای که دچار گل جالیز میشه از بین میره یه خبر خوبی که بنده برای دوستان و همکاران دارم اول از همه هیچوق زمینی که دارای آلوده به گل جالیزه رو نباید بدون پلاستیک کشت کرد پلاستیکی این روز کاملا رایج شده و البته مواقعی که دیدین از کنار بوته گوجه خیار یا یا بوته ای که از کنارش گل جالیز رشد میکنه سرش رو قطع کنید و اون تیکه ای از پلاستیک رو که قبل از کشت سوراخ کرده اید و بوته از اونجا رشد کرده و گل جالیز هم دیده میشه یه تیکه پلاسیک یا همون مشبا دو لایه بخله بوته ببیچید و دورش خاک بریزید تا هیچ اکسیژنی نتونه از بخل بوته به زمین نفوذ کنه و گل جالیز هم قادر نخواهد بود جایی برای در امدن پیدا کنه و زیر نایلون گرم خواهد شده از این ورم به کود محصول رسیدگی کنید تا بوته قوی تر بشه تا بتونه تو عمق ریشه جالیز رو بشکنه و گل جالیز هم پوسیده میشه ای کشف منه استفاده کنید
امکان استفاده از این روش وجود دارد ولی به صورت 100 درصد ممکن است جواب ندهد .
با سلام لطفا با کارشناسان مزرعه دانش تماس بگیرید.
با سلام واقعا مطالب عالی و پرمحتوا و من و دوستام خیلی استفاده کردیم خسته نباشید و، دست مریزاد🌹
سلام
خوشحالیم که مورد استفاده و مفید واقع شد برای شما
موفق باشید