کاشت ذرت به دلیل نقش گسترده آن در تغذیه انسان و دام، یکی از مهمترین فعالیتهای کشاورزی در ایران و جهان است. ذرت گیاهی پرمحصول است و با مدیریت صحیح در انتخاب بذر، آمادهسازی زمین، آبیاری و تغذیه میتوان تناژ بالایی از محصول به دست آورد. در این راهنما، تمامی نکات مربوط به کاشت ذرت علوفه ای و ذرت دانه ای به صورت مرحلهبهمرحله توضیح داده شده است. برای کسب بیشترین تناژ ذرت در هر هکتار، مطالعه این مقاله را از دست ندهید!
تفاوت بین کاشت ذرت علوفه ای و ذرت دانه ای بیشتر به هدف کشت و مدیریت مزرعه مربوط میشود. ذرت دانهای عمدتاً برای تولید دانه و مصرف خوراک کشت میشود و تمرکز بر پر شدن دانهها و کیفیت آن است. بنابراین تراکم بوتهها کمتر است و فاصله بین ردیفها و بین بوتهها بیشتر تا دانهها فضای کافی برای رشد داشته باشند.
در مقابل، ذرت علوفهای برای تأمین علوفه دام کشت میشود و هدف تولید سبزینه و ساقه با کیفیت است. به همین دلیل تراکم بوتهها بالاتر است و فاصله بین ردیفها و بوتهها کمتر، تا بیشترین حجم سبزینه و ساقه حاصل شود. ذرتهای دو منظوره نیز ترکیبی از این دو روش هستند و تراکم و زمان برداشت آنها طوری انتخاب میشود که هم دانه و هم علوفه قابل استفاده باشد.
شرایط کاشت ذرت شامل مجموعهای از عوامل محیطی و خاکی است که بر رشد، عملکرد و کیفیت محصول تأثیر مستقیم دارند. رعایت آنها، نه تنها باعث افزایش درصد سبز شدن بذر و رشد یکنواخت گیاه میشود، بلکه به مدیریت بهتر آفات و بیماریها و بهرهوری بالاتر محصول نیز کمک میکند.
انتخاب رقم مناسب ذرت، یکی از مراحل کلیدی در تولید این محصول است. ارقام هیبریدی تنوع بالایی دارند و هرکدام ویژگیهای خاص خود را ارائه میدهند. به عنوان مثال بذر ذرت بر اساس کاربرد، به دستههای دانهای، علوفهای، دو منظوره و شیرین (سوئیت و سوپر سوئیت) تقسیم میشود. پیشنهاد میکنیم برای مناطقی که ذرت را بهعنوان محصول قبل از کلزا یا گندم کاشته میشود، از ارقام زودرس استفاده شود.
ذرت گیاهی گرمادوست و نیمهگرمسیری است که در تمام مراحل رشد، بهویژه در مرحله گیاهچه، نسبت به سرما حساسیت بالایی دارد. این گیاه از زمان کاشت تا برداشت به گرمای مناسب و نور کافی خورشید نیاز دارد.
دمای ایدهآل برای رشد ذرت بین ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است. اگر دما به ۳۹–۴۰ درجه سانتیگراد برسد، گیاه با مشکلاتی مانند اختلال در جذب آب، کندی رشد، سوختگی حاشیه برگها و گردهافشانی ناقص مواجه میشود که در نهایت باعث کاهش کیفیت و عملکرد محصول میگردد.
خاکهای عمیق، نرم، حاصلخیز و قابل نفوذ بهترین بستر برای کشت ذرت هستند pH .مناسب خاک برای این گیاه بین ۶ تا ۷ است و در خاکهای با شوری بالا، معمولاً نیاز است مقدار بذر افزایش یابد؛ زیرا کاشت ذرت در خاکهای بسیار شور از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست. نکته مهم دیگر حساسیت ذرت به رطوبت اضافی خاک است. بنابراین پیش از کاشت، زهکشی کافی زمین ضروری است.
ذرت برخلاف سایر غلات، برای رشد به نور و گرمای کافی نیاز دارد. در مناطقی که نور کمتر یا هوا خنکتر است، میزان فتوسنتز کاهش یافته و رشد و عملکرد گیاه افت میکند.
ذرت برای رشد به مقدار کافی آب نیاز دارد. کمبود رطوبت در مراحل حساس رشد مانند: جوانهزنی، مرحله ۴ تا ۸ برگی، ساقهدهی، گردهافشانی و پر شدن دانه میتواند موجب کاهش چشمگیر عملکرد شود. آبیاری منظم و هدفمند در این مراحل، تنش خشکی را کاهش داده و عملکرد محصول را افزایش میدهد. روشهای مناسب آبیاری ذرت شامل موارد زیر هستند:
برای جلوگیری از آسیب دیدن ریشه گیاه ناشی از کمبود یا غرقابی شدن آب، بهتر است به نوع خاک و وضعیت زهکشی زمین توجه ویژه داشته باشید.
ذرت را میتوان به دو روش کاشت مستقیم یا نشاء کشت کرد و انتخاب روش به عهده کشاورز است. برای تسریع در جوانهزنی، بذرها را میتوان ۳۰ دقیقه تا یک ساعت در آب ولرم خیساند. توجه داشته باشید که خیساندن طولانی یا در دماهای بسیار بالا یا پایین آب، میتواند موجب اختلال در سبزینگی یا جوانهزنی شود.
با توجه به اینکه تراکم بوتهها در فاصله کاشت بذر ذرت علوفه ای بیشتر است، فاصله بین ردیفها نیز نسبت به کاشت ذرت شیرین و دانه ای بیشتر خواهد بود. کاشت بذر ذرت میتواند به صورت دستی توسط کارگر یا با استفاده از دستگاه انجام شود.
میزان بذر ذرت در هر هکتار بسته به نوع رقم متفاوت است. ارقام ذرت شیرین (سوئیت و سوپرسوئیت) معمولاً بین ۵۰ تا ۷۵ هزار دانه، معادل ۷ تا ۱۱ کیلوگرم بذر در هکتار کشت میشوند. ارقام ذرت دو منظوره نیز بین ۷۵ تا ۱۰۰ هزار دانه، یا حدود ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار نیاز دارند.
زمان کاشت ذرت به شرایط آبوهوایی هر منطقه بستگی دارد، اما بهطور کلی این گیاه یک محصول گرمدوست است و باید در زمانی کشت شود که خطر یخبندان به پایان رسیده و دمای خاک برای جوانهزنی مناسب باشد.
منطقه | کشت بهاره | کشت پاییزه |
| خوزستان | بهمن و اسفند | مرداد و شهریور |
فارس | بهمن و اوایل اسفند | تیر و مرداد |
| گلستان | بهمن و اسفند | معمولاً کشت پاییزه انجام نمیشود |
فصل کاشت ذرت در ایران معمولاً بهصورت بهاره و پاییزه انجام میشود. استانهای فارس و خوزستان به دلیل شرایط آبوهوایی مناسب، بیشترین سطح زیر کشت ذرت را به خود اختصاص دادهاند.
مراقبتهای درست بعد از کشت ذرت، به جوانهزنی یکنواخت، رشد مطلوب بوتهها و کاهش خسارت ناشی از علفهای هرز، آفات و تنشهای محیطی کمک میکند. از مهمترین این مراقبتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
زمان رسیدگی بذر ذرت با توجه به رقم آن متفاوت است. ارقام زودرس معمولاً بین ۸۰ تا ۱۱۵ روز به مرحله برداشت میرسند، در حالی که ارقام متوسطرس تا دیررس حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ روز نیاز دارند. کاشت ذرت علوفه ای نیز معمولاً حدود ۱۵ تا ۲۰ روز زودتر از ذرت دانهای آماده برداشت میشود.
پس از برداشت، نگهداری صحیح نقش مهمی در حفظ کیفیت و ارزش محصول دارد. دانههای ذرت باید بلافاصله خشک شده و در محیطی خنک و خشک ذخیره شوند تا از رشد قارچها و کاهش کیفیت جلوگیری شود. همچنین تمیز کردن و جداسازی بقایای آلوده، خطر انتقال بیماریها به انبار را کاهش میدهد.
کنترل شرایط انبار مانند: رطوبت، دما و تهویه ضروری است. رعایت این نکات باعث میشود دانهها کیفیت و ارزش غذایی خود را حفظ کرده و از افت اقتصادی محصول جلوگیری شود.
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
بهمن و اسفند برای کشت بهاره؛ مرداد و شهریور برای کشت پاییزه
بهمن و اوایل اسفند برای کشت بهاره؛ تیر و مرداد برای کشت پاییزه
در روش نوار تیپ، آبیاری قطرهای در ردیفها انجام میشود که باعث صرفهجویی در آب، رشد یکنواخت و کنترل بهتر علفهای هرز میشود.
با توجه به کشت پاییزه و بهاره و مناطق کاشت متفاوت خواهد بود.
همانند کاشت ذرت دانهای است اما تراکم کاشت بیشتر بوده و فاصله بین بوتهها بیشتر میشود.
در مناطق معتدل فصل بهار و در مناطق گرم تابستان (تیر و مرداد) زمان اصلی کاشت ذرت علوفهای است.
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
3 پاسخ
سلام ببخشید از یک هکتار چند تن می توان ذرت برداشت کرد و همچنین چند بار باید تا رسیدن دانه ها ی ذرت به آن آب داده بشه وضمنا گشت بار دوم وتوضیح بدهید ممنون می شوم
سلام، میزان تناژ برداشت به عوامل مختلفی از جمله: بذر، اقلیم و شرایط خاک و آبیاری بستگی دارد.
عالی بود