کنه تار عنکبوتی (spider-mites) یکی از آفات کوچک اما بسیار مخرب گیاهان است که میتواند به سرعت شاخ و برگ، میوه و گلها را آلوده کند. این کنهها معمولاً روی سطح زیرین برگها فعالیت میکنند و با مکیدن شیره سلولی، باعث کاهش فتوسنتز، زردی و ریزش برگها میشوند.
کنههای تار عنکبوتی شامل چند گونه مختلف هستند که رایجترین آنها کنه تارتن دو نقطه ای، کنه عنکبوتی سفید و قرمز است. هر گونه ممکن است میزبانهای متفاوتی داشته باشد و توانایی سازگاری با شرایط محیطی مختلف را دارد.
در این راهنمای جامع، کنه تار عنکبوتی و انواع خسارتهای آن به طور کامل بررسی میشود. همچنین روشهای کنترل و پیشگیری شامل استفاده از سموم شیمیایی و شکارچیان طبیعی معرفی میشوند. مطالعه این مقاله به شما کمک میکند تا بتوانید با این آفت بهطور مؤثر مقابله کنید.
علائم کنه تار عنکبوتی (کنه تارتن)
کنه تارتن، با مکیدن شیره سلولی، به تدریج باعث تغییر رنگ برگها و کاهش توان فتوسنتز گیاه میشوند. اگر کنترل نشوند، جمعیتشان به سرعت زیاد میشود و کل گیاه را درگیر میکند.
- پیدایش لکههای ریز زرد یا سفید روی سطح برگها (نشانه اولیه)
- رنگپریدگی و کمرنگ شدن برگها در اثر آسیب سلولهای گیاهی
- ریزش زودهنگام برگها و ضعف عمومی گیاه
- وجود تارهای نازک و عنکبوتمانند در پشت یا روی برگها
- کاهش رشد و باردهی به دلیل افت شدید فتوسنتز
در آلودگیهای شدید، گیاهان ظاهری خاکستری و غبارآلود پیدا میکنند. به طور کلی، گرما میتواند سرعت تکثیر کنه تار عنکبوتی و شدت خسارت آن در کشاورزی را افزایش دهد.

انواع خسارت کنه تار عنکبوتی
کنههای تار عنکبوتی به دلیل نحوهی تغذیه میتوانند به بخشهای مختلف گیاه آسیبهای جدی وارد کنند. خسارت کنه تارتن بیشتر روی برگها، میوهها و گلها دیده میشود.
| بخش گیاه | خسارت |
| برگ | کاهش فتوسنتز، ضعف شدید گیاه، برگریزی کامل. ایجاد لکههای سفید، از بین رفتن کلروفیل، قهوهای شدن برگ |
| میوه | کاهش کیفیت ظاهری، افت ارزش بازار محصول، لکههای زرد یا طلایی روی سطح میوه |
| گل | کاهش کیفیت و زیبایی گل، افت رشد گیاه، قهوهای شدن و پژمردگی گلبرگها شبیه سوختگی |
میزبان کنه تار عنکبوتی
کنه تارتن، یکی از آفاتی مضر است که میتواند بیش از ۱۱۰۰ گونه گیاهی از ۱۴۰ خانواده مختلف را آلوده کند. این آفت یکی از مشکلات جدی محصولات گلخانهای و مزارع به شمار میرود و میتواند به گیاهان یکساله و چندساله خسارت وارد کند. از جمله گیاهانی که بهطور رایج توسط این آفت مورد حمله قرار میگیرند عبارتند از:
- صیفیجات مثل: گوجهفرنگی، خیار، فلفل، کدو، بادمجان
- درختان میوه: سیب، انگور و مرکبات، انجیر
- ذرت
- سویا
- توتفرنگی
- زغالاخته
همچنین گیاهان زینتی و گلخانهای مانند: رز، بابا آدم، نخل نیز در معرض خطر هستند. پیشنهاد میکنیم برای اطلاع بیشتر مقاله آفات و بیماری های گیاهان آپارتمانی را جداگانه مطالعه کنید.
انتقال ویروس از طریق کنه تار عنکبوتی
کنه تار عنکبوتی علاوه بر ایجاد خسارت مستقیم به گیاهان، میتواند عامل انتشار چندین ویروس گیاهی نیز باشد. ویروس Y سیبزمینی، موزاییک تنباکو و حلقه تنباکو از جمله ویروسهایی است که توسط این کنه منتقل میشوند.
| روش انتقال | توضیح |
| از طریق تغذیه | مکیدن شیره سلول و ایجاد زخم روی برگ |
| سطح برگ | باقیماندن ویروس روی زخم یا سطح برگ و گسترش با تماس |
| از گیاه آلوده به سالم | انتقال ویروس توسط کنه تغذیهکننده از برگ آلوده به سالم |
روش انتقال ویروسها توسط کنه تارعنکبوتی با ناقلان معمولی تفاوت دارد. این کنهها ویروس را مستقیماً به گیاه تزریق نمیکنند، بلکه با ایجاد زخم و آسیب در بافت برگ، راه ورود ویروس را باز میکنند.
راه های مبارزه با کنه تارتن
کنترل کنه تارتن نیازمند ترکیبی از روشهای شیمیایی، بیولوژیکی و مدیریتی میباشد. انتخاب روش مناسب بستگی به شدت آلودگی، نوع گیاه و محیط کشت دارد؛ اما به طور کلی میتوانید از روشهای زیر برای کنترل کنه تار عنکبوتی استفاده کنید.
کنترل شیمیایی
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای به دلیل رشد سریع، باروری بالا و توانایی ویژه در ایجاد مقاومت، بهسرعت نسبت به بسیاری از آفتکشها مقاوم میشود. به همین دلیل کنترل شیمیایی آن دشوار است و حتی ممکن است در مدت ۲ تا ۴ سال در برابر کنه کش جدید نیز مقاومت پیدا کند. بنابراین، انتخاب درست سموم و مصرف اصولی آنها اهمیت زیادی دارد.
بهترین سم برای کنه تار عنکبوتی عبارتند از :
استفاده از سم برای کنه تار عنکبوتی زمانی توصیه میشود که جمعیت این آفت به سطح بالایی رسیده باشد. همچنین برای تعیین دوز مناسب و رعایت دوره کارنس، مشورت با گیاهپزشکان مزرعه دانش بهترین راهکار است.
برای دریافت مشاوره کافی است با شمارههای درج شده در سایت با ما تماس بگیرید یا در واتساپ پیام دهید. کارشناسان ما در اولین فرصت پاسخگوی شما هستند.
کنترل طبیعی کنه های تار عنکبوتی
در مراحل اولیه آلودگی، میتوان از روشهای کشاورزی ارگانیک برای از کنترل کنه عنکبوتی به کار برد. برخی از اقدامات مؤثر عبارتاند از:
- حذف علفهای هرز و بقایای گیاهان مستعد آلودگی
- استفاده از نشاء سالم و بدون آلودگی
- صابونها و روغنهای حشرهکش (حشره کش و کنهکش بیولوژیک پالیزین SL65%، روغن چریش )
- شستوشوی گیاه با آب پرفشار
Often, it is possible to get rid of spider mites naturally through syringing, neem oil, insecticidal soap, and even herbal solutions such as cinnamon, cloves, and tea. – eos.com
کنترل بیولوژیکی (شکارچیان طبیعی)
شکارچیان طبیعی نقش مهمی در تنظیم جمعیت کنه تار عنکبوتی دارند و باید تا حد امکان محافظت شوند. از جمله:
- کفشدوزکها (Stethorus spp.)
- سنها (Orius spp.)
- تریپسها (Leptothrips spp.)
- لاروهای بالتوری (Chrysopa spp.)
- در گلخانهها، مورچه Tapinoma melanocephalum (Fabricius)
آفت تار عنکبوتی توسط کنههای شکارگر نیز مورد حمله قرار میگیرند.کنههای شکارگر معمولاً به رنگ قرمز یا نارنجی دیده میشوند و پاهای آنها نسبت به کنههای تار عنکبوتی بلندتر است. این کنهها بسیار فعالاند و با سرعت بیشتری حرکت میکنند. گونههای رایج عبارتاند از:

- فیتوزیولوس پرسیمیلیس (Phytoseiulus persimilis)
- مزوزیولوس لانگیپس (Mesoseiulus longipes)
- نئوزیولوس کالیفورنیکوس (Neoseiulus californicus)
- گالندروموس اوکسیدنتالیس (Galendromus occidentalis)
- آمبلیزیوس فالیکوس و آمبلیزیوس سویروسکی (Amblyseius fallicus & Amblyseius swirskii)
کنه شکارگر فیتوزیولوس پرسیمیلیس، از شایعترین شکارچی تمام مراحل کنهها است. این شکارگر روزانه ۲۰ تخم یا ۵ فرد بالغ را میخورد.
روشهای انتقال کنه تار عنکبوتی
کنه تار عنکبوتی میتواند به روشهای مختلفی از یک گیاه به گیاه دیگر منتقل شود:
- باد : کنههای بسیار ریز بهراحتی روی تارهای ابریشمی یا با جریان هوا جابهجا شده و به گیاهان مجاور میرسند.
- مکانیکی : ابزار کشاورزی، دست کارگران یا لباسها میتوانند عامل انتقال این آفت باشند.
- گیاهان آلوده : جابهجایی یا کاشت نشا و قلمههای آلوده باعث انتشار سریع کنه در مزرعه یا گلخانه میشود.
- حیوانات یا حشرات: برخی جانوران کوچک هنگام تماس با برگ آلوده، کنه را به گیاه سالم منتقل میکنند.
کنه تار عنکبوتی در مدت کوتاهی جمعیت خود را گسترش داده و خسارت زیادی به محصولات وارد میکند.





