تریپس یا ریشکبال، حشرهای بسیار ریز و باریک است که بهسختی با چشم غیرمسلح دیده میشود. این آفت با تغذیه از برگها و مکیدن شیره گیاهی، باعث ایجاد لکههای نقرهای و تغییر رنگ برگها میشود. در صورت عدم کنترل حشره تریپس، رشد گیاه متوقف میشود. اگر میخواهید بدانید چگونه میتوان این آفت را بهموقع شناسایی و به بهترین شکل مدیریت کرد، مطالعه این مقاله را از دست ندهید!
علائم تریپس
تریپسها با تغذیه از شیره سلولی گیاه، نشانههای مشخصی روی برگها، گلها و سایر اندامهای هوایی ایجاد میکنند. شناخت این علائم به کشاورزان و باغداران کمک میکند تا آلودگی را بهموقع تشخیص داده و راحتتر کنترل شود. مهمترین علائم آلودگی به ریشکبال عبارتند از:
- لکهها و نوارهای نقرهای یا خاکستری روی برگها
- نقاط سیاه ریز روی برگها
- زرد شدن یا کمرنگ شدن برگها
- خشکیدگی و شکنندگی نوک برگها
- بدشکلی یا پیچیدگی برگها
خسارت ریشک بال
آلودگی این حشره اگر کنترل نشود، میتواند خسارتهای جدی و اقتصادی به مزارع وارد کند. مهمترین پیامدهای این آفت عبارتند از:

- کاهش فتوسنتز و رشد گیاه: با آسیب به برگها، سطح سبز گیاه کاهش یافته و توانایی تولید انرژی کم میشود. این موضوع باعث ضعف عمومی و توقف رشد گیاه میگردد.
- کاهش عملکرد محصول: تغذیه مداوم، رشد گیاه میزبان را مختل میکند و در نتیجه محصول کوچکتر، کموزنتر و با تناژ کمتر برداشت میشود.
- کاهش کیفیت بازارپسندی: گیاه میزبان بدشکل، لکهدار یا رنگپریده شده و ارزش فروش آن کاهش مییابد.
- انتقال بیماریهای ویروسی: برخی گونههای این آفت ناقل ویروسهای مهمی مانند: ویروس لکه زرد زنبق و ویروس پیچیدگی و لکهدار شدن گوجهفرنگی هستند که میتوانند خسارتهای ثانویه و شدیدی به محصول وارد کنند.
- افزایش حساسیت به عوامل بیماریزا: زخمهای ایجادشده روی برگها راه ورود قارچها و باکتریها را باز میکند و احتمال آلودگیهای دیگر را بالا میبرد.
بهترین سم برای تریپس
یکی از روشهای مؤثر برای کنترل ریشک بال، استفاده از حشره کش مناسب است. انتخاب انواع سم تریپس، دوز و غلضت مناسب، زمان و تکرار مصرف آن نقش تعیینکنندهای در کاهش جمعیت آفت و جلوگیری از خسارت دارد .پیشنهاد میکنیم در این زمینه حتما با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشاوره تخصصی داشته باشید.
- کاراته
دیمتوات
- آکتارا
- دلتامترین
- سایپرمترین
- کنفیدور
- افوریا
- استینگر
- آبامکتین
- اسپیرو تترامات
برای دریافت مشاوره کافی است با شمارههای درج شده در سایت با ما تماس بگیرید یا در واتساپ پیام دهید. کارشناسان ما در اولین فرصت پاسخگوی شما هستند.
میزبانهای تریپس
ریشک بالها دامنه میزبانی بسیار وسیعی دارند و روی بیش از صدها گونه گیاهی تغذیه میکنند. مهمترین میزبانهای آنها عبارتند از:
- سبزیجات و صیفیجات : پیاز، سیر، تره، کرفس، خیار، فلفل، گوجهفرنگی و کلم
- غلات و گیاهان زراعی: گندم، جو، ذرت و پنبه
- گیاهان زینتی : رز، داوودی، گل حنا، بنفشه آفریقایی
- میوهها: توتفرنگی، انگور، مرکبات
حشره تریپس علاوه بر محصولات زراعی و گلخانهای، از علفهای هرز نیز تغذیه میکند. این علفها نقش مهمی در بقای این حشره و انتقال آن به مزارع ایفا میکنند.
پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات بیشتر و تخصصی در مورد تریپس پیاز، تریپس کدو، تریپس خیار، تریپس گوجه فرنگی مقاله آنها را جداگانه مطالعه کنید.

روش های طبیعی کنترل تریپس
برای مدیریت این آفت در کشاورزی ارگانیک، حذف بقایای گیاهی آلوده و از بین بردن علفهای هرز اطراف مزرعه یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش منابع تغذیه و محل تکثیر این آفت است.
- رعایت تناوب کشت و استفاده از بذرهای سالم و مقاوم برای کاهش فشار آفت
- استفاده از تلههای چسبی رنگی در مزارع و گلخانهها، هم برای ردیابی جمعیت این حشره و هم برای کاهش آنها
- بهکارگیری توریهای ضدحشره در گلخانه برای جلوگیری از ورود آفت
- مدیریت مناسب رطوبت و تهویه محیط گلخانه بهمنظور دشوار کردن شرایط زندگی تریپس و جلوگیری از گسترش سریع آن.
کنترل بیولوژیک
روشهای بیولوژیک بهعنوان راهکاری پایدار و دوستدار محیط زیست در کنترل این حشره ریز جایگاه ویژهای دارند. مهمترین آنها عبارتند از:
- سنهای شکارگر :تغذیهکننده از پوره و بالغ ریشکبال
- کنههای شکارگر: کنترل مؤثر در مراحل اولیه رشد (لارو تریپس)
- قارچهای بیمارگر حشرات : کاهش طبیعی جمعیت حشره و جایگزین یا مکمل سموم شیمیایی
To keep thrips populations under control, try using yellow or blue sticky traps. Shaking branches to remove the thrips and catching them on a cloth underneath is one easy way to quickly remove the thrips from your plants.- almanac
دلایل هجوم تریپس
هجوم و طغیان این حشره کوچک، معمولاً به شرایط محیطی و مدیریت زراعی بستگی دارد. این حشره در شرایط خاص بهسرعت جمعیتش افزایش پیدا میکند و کنترل آن دشوار میشود. مهمترین دلایل گسترش تریپس عبارتند از:
- شرایط آب و هوایی گرم و خشک: تریپسها در دماهای بالا و رطوبت پایین سریعتر تکثیر میشوند.
- وجود علفهای هرز و میزبانهای آلوده: علفهای هرز پناهگاه و منبع غذایی مناسبی برای تریپس هستند و باعث انتقال آفت به مزارع میشوند.
- تراکم بالای کشت و تهویه نامناسب در گلخانه: این شرایط محیطی رشد و انتشار آفت را تسهیل میکند.
- استفاده بیرویه و نادرست از سموم: مصرف مکرر یک نوع آفتکش میتواند مقاومت در جمعیت تریپس ایجاد کند و طغیان آن را شدت بخشد.
- نبود دشمنان طبیعی: کاهش جمعیت شکارگرها و پارازیتوئیدها در اثر استفاده از سموم شیمیایی یا شرایط نامناسب، به افزایش جمعیت تریپس کمک میکند.

انواع تریپس
ریشک بال گونههای مختلفی دارند که برخی از آنها اهمیت ویژهای در کشاورزی و باغبانی پیدا کردهاند. انواع ریشک بال در جدول زیر خلاصه میشود:
نام رایج | نام علمی | گیاهان میزبان |
تریپس پیاز | Thrips tabaci | پیاز، سیر، تره، کرفس، گوجهفرنگی، تنباکو |
تریپس گل غربی | Frankliniella occidentalis | سبزیجات، گلهای زینتی، خیار، گوجهفرنگی، فلفل |
تریپس گل شرقی | Frankliniella intonsa | گلهای زینتی، سبزیجات، گندم، جو |
تریپس گل گندم | Limothrips cerealium | گندم، جو، گندم سیاه (چاودار) |
تریپس دخانی | Thrips tabaci biotype | تنباکو، گوجهفرنگی، سیبزمینی، سایر سولاناسهها |





