کرم مفتولی با نام علمی Agriotes lineatus، یکی از مهمترین آفات خاکزی در مزارع سیبزمینی است که با تغذیه از جوانهها، ریشههای ظریف و غدههای در حال تشکیل، میتواند خسارت اقتصادی شدیدی ایجاد کند. لاروهای این آفت بدنی باریک، سخت و رشتهای دارند و معمولاً چندین سال در خاک باقی میمانند؛ به همین دلیل کنترل آنها دشوار است. توجه داشته باشید که اگر این آفت مدیریت نشود، هر سال در زمان کاشت و تشکیل غدهها خسارت تکرار میشود. در این راهنما انواع کرم مفتولی، علائم و خسارت آن، راههای طبیعی مبارزه و بهترین سم برای کرم مفتولی سیب زمینی را بررسی خواهیم کرد. این مقاله، راهنمای مناسبی برای جلوگیری از خسارتهای کرم مفتولی است.
کرمهای مفتولی با زندگی طولانی در خاک و تغذیه از بخشهای زیرزمینی گیاه، یکی از آفات پنهانکار اما فوقالعاده مخرب محسوب میشوند. جمعیت این آفت در زمان طغیان میتواند به میلیونها لارو در هر هکتار برسد و همین تراکم بالا باعث کاهش شدید کیفیت و عملکرد محصول میشود. مهمترین علائم کرم مفتولی عبارتاند از:
در مناطقی که خسارت کرم مفتولی زیاد است، قبل از کشت بهاره میتوان خاک زمین زراعی را با دیازینون گرانول، دورسبان گرانول یا فیپرونیل گرانول به میزان ۳۰ کیلوگرم در هکتار آغشته کرد. سپس با استفاده از دیسک یا هر وسیله مناسب دیگر، سم به عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتری خاک منتقل میشود تا بیشترین تأثیر روی لاروها ایجاد شود
کرمهای مفتولی ریشه دامنه میزبانی بسیار گستردهای دارند و تقریباً هر گیاهی با ریشههای نرم، غدهای یا بذرهای در حال جوانهزنی را مورد حمله قرار میدهند. این آفت میتواند به بیش از ۶۰ گونه گیاهی که دارای ریشه و غدههای گوشتی هستند؛ خسارت وارد کند. همچنین محصولاتی که در خاکهای سبک، مرطوب و غنی از مواد آلی کشت میشوند؛ شرایط مناسبتری برای فعالیت و تغذیه کرم مفتولی را فراهم میکنند. پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات بیشتر مقاله انواع خاک را نیز مطالعه کنید.
گروه گیاهی | میزبانها | خسارت |
محصولات غدهای | سیبزمینی، چغندر، هویج، پیاز | سوراخهای عمیق، تونلزنی، پوسیدگی ثانویه |
غلات | گندم، جو، ذرت | قطع ریشههای اولیه، کاهش سبزشدن |
سبزیجات | کاهو، ترهفرنگی، کرفس، گوجهفرنگی | آسیب به ریشههای ظریف، ضعف بوته |
دانهروغنی | آفتابگردان | خسارت به ریشه و بذرهای جوانهزده |
گیاهان زینتی و نهالها | انواع نهالها، گیاهان تزئینی | تغذیه از ریشه و توقف رشد |
کرم مفتولی که لارو آن به نام سوسک کلیک شناخته میشود، گونههای مختلفی دارد. تفاوت این گونهها بیشتر در شدت خسارت، شرایط مناسب رشد و منطقه زیستی آنها است. شناخت گونههای رایج در هر منطقه، به انتخاب روشهای کنترل و درمان این آفت کمک میکند. انواع کرم سیب زمینی در جدول زیر آورده شده است:
نام فارسی | نام علمی | ویژگیها | مناطق |
کرم مفتولی خطدار | Agriotes lineatus | مخربترین گونه، لاروهای مقاوم و بسیار فعال با خسارت شدید | ایران: شمال، مرکز، غرب| اروپا |
کرم مفتولی تیره | Agriotes obscurus | فعال در خاکهای سرد و مرطوب | ایران: شمال و شمال شرق| اروپا، آمریکای شمالی |
کرم مفتولی زرد / سوتاتور | Agriotes sputator | فعال در خاکهای سبک و مرطوب | اروپا، روسیه، بخشهایی از آمریکا |
گونههای لیمونیوس | Limonius spp. | لاروها چندساله و بسیار مقاوم | آمریکا و کانادا |
گونههای کونودروس | Conoderus spp. | خسارت به گونههای مختلف، فعال بالا در خاک گرم | آمریکا و آمریکای لاتین |
کرم مفتولی خطدار | Agriotes lineatus | شایعترین گونه در ایران | ایران: شمال، شمال شرق، شمال غرب، مرکز، غرب |
کرم مفتولی متیکولوسیس | Agriotes meticulosis | فعال در خاکهای سبک | ایران: شمال، شمالشرق و برخی مناطق مرکزی ایران |
کرم مفتولی تیره | Agriotes obscurus | فعال در رطوبت | ایران: شمال، شمال شرق، شمال غرب |
این آفت بیشترین زمان عمر خود را در زیر خاک سپری میکند، بنابراین تشخیص و مبارزه با کرم مفتولی ریشه، یکی از چالشبرانگیزترین بخش مدیریت مزارع است. توجه داشته باشید که گونههای مختلف کرم مفتولی چرخه زندگی متفاوتی دارند و لاروهای برخی گونهها میتوانند تا ۴–۵ سال در خاک باقی بمانند.
تلههای فرمونی یکی از مؤثرترین ابزارها برای شناسایی و مدیریت گونههای مختلف این آفت هستند. باتوجهبه تفاوت در شدت خسارت و رفتار هر گونه؛ شناسایی و تشخیص نوع آن، اولین قدم در مبارزه با کرم مفتولی سیب زمینی است.
این تلهها حتی زمانی که جمعیت آفت بسیار کم است نیز قادر به شناسایی گونهها هستند؛ این شناسایی معمولاً با نمونهبرداری از خاک بهسادگی به دست نمیآید. نصب تلههای فرمونی در اواسط بهار و همزمان با ظهور حشرات بالغ، باعث شکار سوسکهای نر و کاهش میزان تخمریزی آنها میشود.
این آفت در خاکهای مرطوب فعالتر است و از خشکی فرار میکند. کاهش رطوبت زمین در دوره آیش و جلوگیری از آبگرفتگی مزرعه میتواند جمعیت کرمها را کاهش دهد. همچنین خشک نگهداشتن خاک و حذف علفهای هرز در طول تابستان، بهویژه در مناطق جنوبی، فعالیت آفت را به طور قابلتوجهی کاهش میدهد. این روش برای زمانی که سطح آلودگی مزرعه بالا باشد، بسیار مؤثر است.
علاوه بر مدیریت آبیاری و استفاده از تلهها، برخی عملیات زراعی ساده و هوشمندانه میتواند به کاهش جمعیت کرم مفتولی و جلوگیری از خسارت آن کمک کند. روشهای طبیعی از بین بردن کرم سیب زمینی عبارتاند از:
طعمهگذاری در خاک یکی از مؤثرترین روشها برای کاهش جمعیت کرم مفتولی در سطح مزرعه است. در این روش از غدههای سیبزمینی یا تکههای هویج در عمق ۱۰ تا ۲۵ سانتیمتری خاک استفاده میشود. لاروها بهسرعت به سمت بوی غده جذب شده و پس از تغذیه، میتوان غدههای آلوده را از خاک خارج کرد. این روش برای مزارع سیبزمینی قبل از کشت بسیار مؤثر است.
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
کرم مفتولی لارو سوسک کلیک است که در خاک زندگی میکند و به ریشهها، غدهها و بذرهای جوان گیاهان حمله میکند. این آفت بهویژه برای سیبزمینی، چغندر و هویج خسارتزا است.
کرم مفتولی با نام علمی Agriotes lineatus
لاروهای کرم مفتولی از ریشهها و غدههای سیبزمینی تغذیه میکنند و باعث کاهش کیفیت، کاهش عملکرد و ایجاد سوراخها و پوسیدگی در غدهها میشوند.
استفاده از تلههای فرمونی، طعمهگذاری، مدیریت آبیاری و رطوبت خاک، عملیات زراعی مناسب و در صورت نیاز استفاده هدفمند از سموم یا عوامل بیولوژیک است.
مبارزه ترکیبی شامل پایش با تله، حذف غدهها و ریشههای آلوده، شخم و یخآب زمستانه، خشک نگه داشتن خاک و طعمهگذاری است تا جمعیت لاروها کاهش یابد.
چند گونه اصلی کرم مفتولی در مزارع سیبزمینی ایران شامل Agriotes lineatus، Agriotes meticulosis و Agriotes obscurus هستند، اما در جهان دهها گونه دیگر نیز وجود دارند که رفتار و شدت خسارت متفاوتی دارند.
زیرا این آفت بیشتر عمر خود را در زیر خاک میگذراند، لاروها سالها در خاک باقی میمانند و آسیب اصلی توسط لاروها ایجاد میشود، بنابراین شناسایی و مدیریت آن نیازمند روشهای ترکیبی است.
شناخت گونههای فعال منطقه، استفاده از تلههای فرمونی، مدیریت آبیاری و رطوبت، طعمهگذاری پیش از کشت و رعایت تناوب زراعی از مهمترین اقدامهای پیشگیرانه هستند.
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
8 پاسخ
سلام خسته نباشید ماچهل هکتار سیب زمینی کاشتیم ساقه های سیب زمینی راکرم زده لطفاً راهنمایی کنید
سلام وقتتون بخیر
روی لینک زیر بزنید و عکس از ساقه های آفت زده را برای گیاه پزشک مزرعه دانش بفرستید. در اولین فرصت کامل راهنمایی خواهند کرد
تخصصی و رایگان
https://daneshfarm.com/plant-problem-detection/
سلام وقتتون بخیر
ببخشید مزرعه زعفران ما کامل کرم مفتولی افتاده چیکار میتونم انجام بدم
سلام
زعفران به دلیل آبیاری کمی که برای کشتش انجام میشه استفاده از سموم گرانوله موثر نیست
از سم دیازینون یا آکتارا به صورت آبیاری استفاده بفرمایید
سلام و درود کدوم شهر هستین؟
سلام
سه شعبه در کازرون و شیراز
سلام
مزرعه کلزا ما کاملا گرفته ممنون میشم راهنمایی کنید
سلام
باید مبارزه رو به صورت تلفیقی انجام بدید (چند روش به صورت همزمان)
استفاده از تله های فرمونی، مدیریت آبیاری مزرعه، استفاده از سموم مؤثر در زمان مناسب مانند کاراته زئون و فیپرونیل، شخم و دیسک و … میشه جمعیتشون رو کنترل کرد.