کنه پیاز که به نام کنه لامپی (Bulb Mites) نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین آفات پیاز، سیر و سایر گیاهان با غده و ریشههای ذخیرهای است. کنه لامپی علاوه بر سبزیجات، گیاهان زینتی را نیز مورد حمله قرار میدهد. در این مقاله، علائم و خسارت کنه پیاز، میزبانهای آن، روشهای پیشگیری و کنترل و بهترین سمهای کشنده این آفت معرفی میشوند. مطالعه این راهنما به شما کمک میکند محصول سالمتری برداشت کرده و از زیان اقتصادی ناشی از کنهها جلوگیری کنید.
علائم کنه پیاز
کنه پیاز (Rhizoglyphus echinopus) یکی از رایجترین آفات و بیماری های پیاز است که با تغذیه از پیاز، غده و ریشهها، تغییرات ظاهری و رشد ناقص گیاهان میزبان را ایجاد میکند. علائم آلودگی اولیه کنه لامپی عبارت است از:
- نرمی یا آبرفتگی بافت پیازها و غدههای آلوده
- لکههای کوچک قهوهای یا تیره روی سطح پیاز
- خشکی یا شکنندگی برگهای جوان
- کاهش رشد یا عدم تشکیل پیاز کامل
- افزایش حساسیت به سایر بیماریها
کنه پیاز اغلب در خاک مرطوب یا انبارها فعالیت بیشتری دارند. بنابراین آلودگی در این شرایط بیشتر مشاهده میشود.
خسارت کنه لامپی
کنه پیاز با تغذیه از غدهها، ریشهها و ساقهها باعث کاهش رشد و عملکرد گیاه میشود. توجه داشته باشید که کوچکترین آسیب یا زخم به غدهها میتواند راه را برای ورود کنهها باز کند؛ پیازها را له و تخریب کند. این آسیبها ممکن است ناشی از آفات دیگر (مگس پیاز)، آسیب مکانیکی یا نگهداری نامناسب باشند.
کنه پیاز علاوه بر تغذیه مستقیم، میتواند به ریشهها و غدهها، بهخصوص در گلخانهها، آسیب بزند و قارچهای بیماریزا را هم منتقل کند.

- کاهش تعداد و اندازه پیازها و شکل نامنظم آنها
- پوسیدگی غدهها و افزایش تلفات محصول در انبار
- ضعف عمومی گیاه و کاهش تشکیل گلآذین
- زیان اقتصادی قابل توجه برای کشاورزان و گلخانهداران
Bulb mites feed on the roots, basal plate, and outer skin layers of onion bulbs. Feeding injury provides openings for soilborne fungal pathogens, such as Pythium, Rhizoctonia, and Fusarium._ extension.usu.edu_
این مقاله را حتما بخوانید
بهترین سم کنه پیاز
کنه پیاز آفتی است که در شرایط مختلف دوام میآورد؛ بنابراین مبارزه شیمیایی با آن باید با دقت و رعایت کامل اصول ایمنی انجام شود. استفاده به موقع از کنه کش، همراه با رعایت روشهای پیشگیری، میتواند شدت آلودگی را کاهش دهد و از خسارت جدی جلوگیری کند.
توجه داشته باشید که استفاده بیش از حد یا نادرست از سموم میتواند منجر به مقاومت کنهها یا آسیب به محیط زیست شود، بنابراین رعایت زمان و دوز مصرف ضروری است.
پیشنهاد میکنیم قبل از استفاده، با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشاوره تخصصی داشته باشید. برای دریافت مشاوره کافی است با شمارههای درج شده در سایت با ما تماس بگیرید یا در واتساپ پیام دهید. کارشناسان ما در اولین فرصت پاسخگوی شما هستند.
- آبامکتین
- نیسورون
- آدیوس
نئورون
- لولیتا
مدیریت و پیشگیری از کنه پیاز
برای جلوگیری از آلودگی کنه پیاز و کاهش خسارتهای احتمالی، رعایت روشهای زیر توصیه میشود:

- انتخاب غدهها و نشاهای سالم: از بهترین بذر پیاز با غدههای سالم و بدون علائم پوسیدگی را استفاده کنید.
- خشک نگه داشتن محیط : از آبیاری بیشازحد و رطوبت مداوم خاک خودداری کنید؛ زیرا کنهها در محیط مرطوب فعالتر هستند.
- پاکسازی زمین قبل از کاشت: بقایای گیاهان آلوده و غدههای قدیمی را از بین ببرید.
- تناوب زراعی: از کاشت پیاز و گیاهان میزبان در یک زمین به صورت مداوم پرهیز کنید تا چرخه زندگی آفت شکسته شود.
- انبارداری اصولی: پیازها و غدههای برداشتشده را در شرایط خشک و با تهویه مناسب نگهداری کنید.
- جلوگیری از انتقال آلودگی : از خرید یا جابهجایی غدهها و محمولههای مشکوک به آلودگی خودداری کنید.
رعایت این نکات ساده اما مؤثر، میتواند خطر حمله کنه پیاز را به حداقل برساند.
روشهای بیولوژیک کنترل کنه پیاز
کنترل بیولوژیک یکی از مؤثرترین راهها برای مدیریت کنه لامپی است. استفاده از کشاورزی اورگانیک و روشهای طبیعی قبل از کشت، میتواند خسارتهای این آفت را به حداقل برساند. این روشها عبارتند از:
- استفاده از کنههای شکارگر
- ترکیب ضدعفونی غدهها پیش از کاشت با رهاسازی کنههای شکارگر
- خیساندن پیازها در محلول کنهکش قبل از کاشت
- ضدعفونی غدهها با آب گرم برای از بین بردن کنههای مخفیشده
- استریل کردن خاک با بخار یا برخی مواد ضدعفونیکننده برای کاهش جمعیت کنه در خاک
میزبانهای کنه لامپی
کنه پیاز یک آفت گسترده است که به انواع غدهها، ریشهها و گیاهان زیرزمینی حمله میکند. شناخت میزبانها به کشاورزان و گلخانهداران کمک میکند تا راحتتر پیشگیری کنند و راحتتر این آفت را از بین ببرند.
دستهبندی | نمونهها |
صیفیجات | پیاز، سیر، سیبزمینی، سیبزمینی شیرین |
سبزیجات ریشهای | هویج |
گلها و گیاهان زینتی | لاله، نرگس، ارکیده، گل مریم، گل زنبق، گل داوودی، گل کریسمس |





