آفات و بیماری های هویج یکی از مهمترین چالشهایی هستند که میتوانند کیفیت، بازارپسندی و عملکرد این محصول پرمصرف را بهشدت کاهش دهند. هویج بهدلیل ریشه خوراکی و رشد در خاک، بیش از بسیاری از سبزیجات در معرض حمله آفات خاکزی و بیماریهای قارچی و باکتریایی قرار دارد. شناسایی بهموقع آفات و بیماریهای هویج و آشنایی با علائم اولیه آنها، نقش کلیدی در جلوگیری از خسارتهای اقتصادی و حفظ سلامت محصول دارد.
در این راهنما علائم خسارت و روشهای پیشگیری و کنترل آفات و بیماری های هویج را به طور کامل بررسی میکنیم. همچنین بهترین سم هویج را نیز معرفی میکنیم. برای جلوگیری از هرگونه خسارت، پیشنهاد میکنیم مطالعه این مقاله را از دست ندهید!
سرخرطومی هویج
سرخرطومی هویج با نام علمی Listronotus oregonensis، یکی از خسارت زا ترین آفات هویج در مراحل اولیه رشد است. این آفت با تخمگذاری روی دمبرگها و طوقه گیاه و تغذیه لاروها از بافتهای داخلی ریشه، باعث کاهش کیفیت بازارپسندی و افزایش پوسیدگی ریشهها میشود. خسارت سرخرطومی بیشتر در مزارعی دیده میشود که تناوب زراعی رعایت نشده یا بقایای گیاهی آلوده در خاک باقی ماندهاند. علائم خسارت سرخرطومی هویج عبارتند از:

- تخم گذاری حشره بالغ روی دمبرگها و ناحیه طوقه
- ورود لاروها به ریشه و تغذیه از آن، پس از خروج از تخم
- ایجاد دالانها و تونلهای نامنظم در داخل ریشه هویج
- تغذیه لاروها ابتدا از بخشهای نرم ریشه
- تشدید خسارت با افزایش سن لارو و درگیری تمام قسمتهای ریشه
- بدشکل شدن ریشهها و کاهش شدید کیفیت بازارپسندی محصول
پیشگیری و کنترل سرخرطومی هویج
مدیریت این آفات و بیماری های هویج، باید بر پایه پیشگیری و کاهش جمعیت آفت در مراحل اولیه انجام شود، زیرا پس از ورود لاروها به داخل ریشه، کنترل آنها بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود. اجرای همزمان روشهای زراعی، مکانیکی و در صورت لزوم شیمیایی، میتواند بهطور مؤثری از خسارت اقتصادی این آفت جلوگیری کند. روشهای طبیعی کنترل سرخرطومی هویج عبارتند از:
- استفاده از تله برای به دام انداختن حشرات بالغ
- تنظیم تاریخ کاشت
- رعایت تناوب زراعی با گیاهان غیرمیزبان
- استفاده از مبارزه شیمیایی اصولی و بهموقع
سموم برای از بین بردن آفات و بیماری های هویج
توجه داشته باشید که دوز و میزان مصرف حشره کش به صورت عمومی بیان شده است و شرایط هر مزرعه با یکدیگر متفاوت خواهد بود. توصیه میکنیم برای انتخاب سم هویج، تعیین مقدار دقیق مصرف و مشخص کردن زمان مناسب سمپاشی، حتماً با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشورت کنید تا از بروز خسارتهای احتمالی جلوگیری شود و محصولی سالمتر داشته باشید.
- دیمتوات : 1 لیتر در هکتار
- تری کلروفن: 1.5 لیتر در هکتار
- فوزالون: 1.5 لیتر در هکتار
- کاراته: 75 سی سی در هکتار
- سایپرمترین: 1 الی 2 لیتر در هکتار
کرم مفتولی (سیمی)، آفات و بیماری های هویج
کرم مفتولی یا سیمی با نام علمی Agriotes lineatus، ازحشرات خاکزی آسیبزا هستند. حشرات بالغ در خاک تخمگذاری میکنند و لاروها پس از خروج، بهطور مستقیم از ریشهها و جوانههای تازه تغذیه میکنند. لاروها تونلهایی به عمق ۲ تا ۳ میلیمتر ایجاد میکنند و با تغذیه از بخشهای نرم ریشه، زمینه ورود عوامل بیماریزا را نیز فراهم میکنند. کرم هویج چندین سال میتوانند در خاک زنده بمانند و با ایجاد تونلها باعث بدشکلی ریشه و محصول میشود. پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات بیشتر درباره کرم مفتولی، مقاله آن را نیز جداگانه مطالعه کنید.

پیشگیری و کنترل کرم مفتولی
- جمعآوری و از بین بردن غدهها و ریشههای آلوده
- کنترل علفهای هرز
- استفاده از تلههای نوری برای بهداماندازی حشرات بالغ
- رعایت تناوب زراعی با گیاهان غیرمیزبان
- آبیاری و زهکشی مناسب
- از بین بردن غدههای آلوده
- مبارزه شیمیایی صحیح و بهموقع
سموم از بین برنده آفات و بیماری های هویج
- دیمتوات : 1 لیتر در هکتار
- مموری: 0.5 در 1000 لیتر اب
- مچ: 1 لیتر در 1000
- تری کلروفن: 1.5 لیتر در هکتار
- فوزالون: 1.5 لیتر در هکتار.
- دلتامترین: 0.5 لیتر در هکتار
- پروکلیم فیت: 100 تا 120 گرم در هکتار
مگس هویج
مگس هویج (Psila rosae) یکی از آفات مهم ریشهای هویج است که خسارت اصلی آن توسط لاروها ایجاد میشود. این آفت با تغذیه از بافتهای داخلی ریشه و ایجاد تونلهای تغذیهای، باعث کاهش شدید کیفیت ریشهها و افزایش حساسیت آنها به پوسیدگیهای ثانویه میشود. علائم خسارت مگس هویج عبارتند از:
- فعالیت لاروهای زرد کمرنگ در داخل ریشه
- تغذیه لاروها از سنین اولیه از بخشهای نرم ریشه
- ایجاد تونلهای نامنظم در داخل ریشه با افزایش سن لارو
- گسترش خسارت به تمام قسمتهای ریشه در مراحل بعدی رشد لارو

پیشگیری و کنترل مگس هویج
به دلیل نفوذ مگس هویج به داخل ریشه، پیشگیری از خسارت آن، نقش کلیدی در کنترل آن دارد. ترکیب روشهای زراعی به کاهش جمعیت این آفات کمک کرده و از خسارت آن جلوگیری میکند.
- حذف علفهای هرز خانواده چتریان (جعفری وحشی و شوید خودرو)
- انجام شخم عمیق در بهار و پاییز
- خودداری از کشت هویج در مجاورت مزارع با محصولات پابلند مانند ذرت ک
- جمعآوری و انهدام هویجهای باقیمانده در مزرعه
- رعایت تناوب زراعی با گیاهان غیرمیزبان
- تنظیم زمان کاشت
- افزایش فاصله کشت گیاهچهها برای کاهش تراکم و ایجاد تهویه بهتر در مزرعه
سم برای آفات و بیماریهای هویج
- دیمتوات : 1 لیتر در هکتار
- مموری: 0.5 لیتر در 1000 لیتر آب
- تری کلروفن: 1.5 لیتر در هکتار
- فوزالون: 1.5 لیتر در هکتار
- دلتامترین: 0.5 لیتر در هکتار
تریپس، خسارتزا ترین آفات و بیماری های هویج
تریپس با نام علمی Thysanoptera، از آفات مکنده مانند انواع شته ها، با تغذیه از شیره گیاهی، باعث تضعیف بوتهها و کاهش رشد طبیعی آنها میشوند. خسارت تریس هویج علاوه بر کاهش فتوسنتز، زمینه را برای ورود عوامل بیماریزای بهویژه قارچها فراهم میکند. توجه داشته باشید که در شرایط گرم و خشک، جمعیت تریپسها بهسرعت افزایش یافته و خسارت آنها تشدید میشود. پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات بیشتر درباره این آفت، مقاله تریپس را نیز جداگانه مطالعه کنید. علائم خسارت تریپس هویج عبارتند از:

- بدشکل شدن برگها و پیچیدگی آنها
- ایجاد رگهها و لکههای سفید تا نقرهایرنگ روی سطح برگها
- کاهش سطح فتوسنتز و زردی تدریجی برگها
- تغذیه از ناحیه طوقه گیاه و تضعیف بافتهای پایینی بوته
- کوچکماندن ریشههای غدهای هویج
- افزایش حساسیت گیاه به بیماریهای قارچی در محل زخمها
پیشگیری و کنترل تریپس هویج
مدیریت تریپس هویج باید بر پایه پیشگیری و کاهش منابع اولیه آلودگی انجام شود، زیرا در صورت طغیان آفت، کنترل آن دشوار و پرهزینه خواهد بود. استفاده همزمان از روشهای زراعی، فیزیکی و بیولوژیک، نقش مهمی در کاهش جمعیت این آفت دارد.
- استفاده از تلههای زرد و آبی چسبنده
- استفاده از ارقام مقاوم به ویروسها
- بهکارگیری مالچهای بازتابنده (نقرهایرنگ) برای ممانعت از استقرار و حرکت تریپسها.
- حذف علفهای هرز اطراف مزرعه
- هرس بهموقع برگهای آلوده و حذف بقایای گیاهی از مزرعه
- استفاده از کودهای دامی کاملاً پوسیدهشده
سموم تریپس هویج
- آکتارا: 300 گرم در هکتار
- دی کلروس: 2 لیتر در 1000
- موونتو: 750 سی سی در هکتار
- استینگر: 750 گرم در هکتار
- موسپیلان: 0.5 کیلوگرم در هکتار
- افوریا: 250 سی سی در هکتار
سفیدک پودری، شایعترین بیماری قارچی هویج
سفیدک پودری با نام علمی Powdery Mildew، یکی از بیماریهای قارچی شایع هویج است که بیشتر در شرایط رطوبت و دمای بالا گسترش مییابد و باعث کاهش سطح فتوسنتز و تضعیف بوتهها میشود. پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات بیشتر درباره سفیدک پودری در گیاه هویج، مقاله آن را جداگانه مطالعه کنید. علائم سفیدک پودری هویج عبارتند از:

- ظهور پودر سفیدرنگ روی سطح برگها
- تبدیل تدریجی پوشش سفید به لکههای نکروزه
- حساستر بودن برگهای مسنتر نسبت به آلودگی
- تشدید بیماری در شرایط رطوبت و دمای بالا
پیشگیری و کنترل سفیدک پودری هویج
برای پیشگیری از سفیدک پودری هویج، لازم است دما و رطوبت محیط گلخانه بهطور اصولی تنظیم شود. استفاده از ارقام مقاوم، رعایت فاصله کشت استاندارد و تأمین هوادهی مناسب بین بوتهها نیز نقش مهمی در کاهش بیماری دارد. همچنین باید رطوبت سطح خاک کنترل شود و در صورت نیاز، کنترل شیمیایی بهصورت هدفمند و بهموقع انجام گیرد.
سم سفیدک هویج
- پنکونازول: 200 میلی لیتر در هکتار
- استروبی: 200 گرم در هکتار
- کولیس: 0.5 لیتر در هکتار
- تریدیمورف: 700 سی سی در هکتار
- بلکیوت: 750 گرم در هکتار
- ارتیواتاپ: 1 لیتر در هکتار
- سیدلی تاپ: 1 لیتر در هکتار
پوسیدگی نرم باکتریایی
پوسیدگی نرم باکتریایی با نام علمی Erwinia carotovora ، یکی از بیماریهای مخرب هویج است که بیشتر در شرایط رطوبت بالا و تهویه نامناسب خاک ایجاد میشود و میتواند باعث از بین رفتن کامل گیاهچهها و کاهش شدید کیفیت ریشهها شود. علائم پوسیدگی نرم باکتریایی در هویج عبارتند از:

- آلودگی و پوسیدگی در طول محور میانی ریشه (غده) رخ میدهد
- در برش طولی ریشه، نواحی مقطعی و کاملاً مجزا از لهیدگی لزج و آبکی دیده میشود
- بافت داخلی ریشه حالت نرم، خمیری و آبکی پیدا میکند
- ظاهر بوته زرد و ضعیف میشود
- در مراحل پیشرفته، منجر به مرگ گیاهچه میگردد
پیشگیری و کنترل پوسیدگی نرم باکتریایی
برای پیشگیری از پوسیدگی نرم باکتریایی هویج باید از ارقام مقاوم استفاده شود. آبیاری به صورت اصولی و همراه با زهکشی مناسب مدیریت گردد. توجه داشته باشید که از زخم شدن ریشهها در هنگام برداشت و حملونقل جلوگیری کنید. رعایت تناوب زراعی و خودداری از مصرف بی رویه کودهای ازته به پیشگیری و کنترل این آفات و بیماری های هویج کمک میکند.
سموم آفات و بیماری های هویج
- اکسی کلرومس: 3 کیلوگرم در هکتار
- بردوفیکس: 5 لیتر در هکتار
- کوپروسیت سی: 3 کیلوگرم در هکتار
- نوردوکس: 2 کیلوگرم در هکتار
- رد شیلد: 2 کیلوگرم در هکتار
- آلیادو: 2 کیلوگرم در هکتار
پوسیدگی سیاه، علت سیاه شدن هویج
پوسیدگی سیاه هویج، یک بیماری قارچی مهم است که توسط قارچ Alternaria dauci ایجاد میشود و میتواند باعث کاهش شدید کیفیت و عملکرد محصول گردد. این بیماری معمولاً از محل اتصال دمبرگ به ساقه آغاز شده و با انتشار به بافتهای ریشه، باعث ایجاد لکههای فرو رفته، قهوهای تا سیاه و غیرقابل مصرف روی ریشه میشود. شرایط مرطوب و تراکم بالای بوتهها سرعت گسترش بیماری را افزایش میدهد و در صورت عدم مدیریت، بخش زیادی از محصول را آلوده و غیرقابل فروش میکند. علائم پوسیدگی سیاه در هویج عبارتند از:
- محل اتصال دمبرگ به ساقه قهوهای یا سیاه میشود
- در نهایت برگها خشک و از بین میروند
- لکههای فرو رفته و گسترده روی ریشه ایجاد میشود
- ریشههای آلوده غیرقابل استفاده شده و کیفیت محصول کاهش مییابد

پیشگیری از سیاه شدن هویج
برای پیشگیری از پوسیدگی سیاه هویج در ابتدا باید ارقام مقاوم انتخاب کرده و یا بذرهویج را قبل از کاشت با قارچکش تیمار کنید. مدیریت صحیح آبیاری، جمع آوری بقایای آلوده گیاهان به پیشگیری این بیماری قارچی هویج کمک میکند. پیشنهاد میکنیم اگر مزرعه شما آلوده شد، تناوب زراعی با گیاهان غیر میزبان را رعایت کنید.
قارچ کش هویچ
در صورت پیشرفت بیماری، کنترل شیمیایی بهترین گزینه برای از بین بردن بیماری پوسیدگی سیاه هویج است. توجه داشته باشید که دوز و میزان مصرف سم به صورت عمومی بیان شده است و شرایط هر مزرعه با یکدیگر متفاوت خواهد بود.
توصیه میکنیم برای انتخاب قارچکش هویج، تعیین مقدار دقیق مصرف و مشخص کردن زمان مناسب سمپاشی، حتماً با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشورت کنید تا از بروز خسارتهای احتمالی جلوگیری شود و محصولی سالمتر داشته باشید.
- سیگنوم: 0.5 کیلوگرم در هکتار
- تیوفانات متیل: 1 کیلو در هکتار
- کلروتالونیل:2 لیتر در هکتار
- ارتیواتاپ: 1 لیتر در هکتار
- کابریودو: 2 لیتر در هکتار
- بلکیوت: 750 گرم در هکتار
- سیدلی تاپ: 1 لیتر در هکتار
نماتد مولد غده، خطرناکترین آفات و بیماری های هویج
نماتد مولد غده یکی از آفات مهم ریشهای هویج است که با تخریب تارهای کشنده ریشه، باعث ایجاد غدههای ریز و متعدد روی ریشهها میشود. این آفت موجب بدشکلی، چندشاخه شدن ریشهها و کاهش کیفیت محصول میگردد و در صورت پیشرفت شدید، محصول غیرقابل استفاده میشود. علائم نماتد مولد غده هویج عبارتند از:

- ایجاد غدههای ریز و متعدد روی ریشهها
- از بین رفتن تارهای کشنده ریشه
- بدشکلی و چندشاخه شدن ریشهها
- کاهش کیفیت و ارزش محصول
- در مراحل شدید، از بین رفتن کامل محصول
پیشگیری و کنترل نماتد مولد غده
برای پیشگیری از نماتد مولد غده هویج، ابتدا باید از ارقام مقاوم استفاده کرد. همچنین رعایت موارد زیر به کنترل آن کمک میکند:
- رعایت تناوب زراعی ۲ تا ۳ ساله با گیاهان غیرمیزبان
- جمعآوری بقایای گیاهی آلوده و خارج کردن آنها از زمین
- تیمار بذرها قبل از کاشت
- تنظیم صحیح تاریخ کاشت
- استریل کردن خاک در صورت امکان
نماتد کش هویج
برای کنترل نماتدهای هویج میتوان از سموم نماتدکش مانند: نماکور و ولوم استفاده کرد که در کاهش و جلوگیری از گسترش نماتدها مؤثر هستند. همچنین قارچ کش زیر نیز در مدیریت این آفت کاربرد دارند:
لکه برگی سرکوسپورایی
لکه برگی سرکوسپورایی یکی از بیماریهای قارچی رایج هویج است و توسط قارچ Cercospora carotae ایجاد میشود. این آفات و بیماری های هویج میتواند باعث کاهش سطح فتوسنتز و ضعیف شدن بوتهها گردد. بیماری معمولاً با ایجاد لکههای ریز در حاشیه برگها آغاز شده و با پیشرفت زمان، تعداد و سطح لکهها افزایش یافته و باعث خشک شدن کامل برگچهها میشود. لکهها ممکن است بر روی ساقه نیز ایجاد شوند و در این حالت خاکستری با مرکز قهوهای تیره دیده میشوند. علائم لکه برگی سرکوسپورایی شامل موارد زیر میشود:
- ایجاد لکههای کوچک در حاشیه برگها
- پیچیدگی لبه برگها
- لکهها خاکستری تا قهوهای با مرکز نکروزه
- افزایش تعداد و سطح لکهها با گذشت زمان و خشک شدن کل برگچهها.
- تشکیل لکهها روی ساقه با رنگ خاکستری و مرکز قهوهای تیره

پیشگیری و کنترل لکه برگی سرکوسپورایی
برای پیشگیری از لکه برگی سرکوسپورایی هویج باید از ارقام مقاوم استفاده شود و یا بذرها قبل از کاشت با قارچ کش تیمار شود. همچنین رعایت تناوب زراعی ۲ تا ۳ ساله با گیاهان غیرمیزبان و جمع آوری بقایای گیاهی آلوده به کنترل این بیماری کمک میکند.
سموم برای از بین بردن بیماری قارچی هویج
- مانکوزب: 2 کیلوگرم در هکتار
- سیازوفامید (رانمن): 0.5 لیتر در هکتار
- الیت: 2 کیلوگرم در هکتار
- کوپروسیت سی: 3 کیلوگرم در هکتار
- اسفينيتو (اینفینیتو): 1 لیتر در هکتار
پوسیدگی پیتیومی، آفات و بیماری های هویج
پوسیدگی پیتیومی یکی از بیماریهای قارچی خاکزی هویج است که معمولاً ۲ تا ۳ ماه پس از کشت ظاهر میشود. این بیماری باعث کاهش کیفیت ریشهها و رشد ضعیف بوتهها میشود و در شرایط مرطوب و خاکهای سنگین شدت بیشتری دارد. بارزترین علامت این آفات و بیماری های هویج، ظهور نقاط ریز افقی روی ریشهها است. این نقاط در ابتدا زرد رنگ بوده و با پیشرفت بیماری به رنگ تیره تغییر میکنند. علائم پوسیدگی پیتیومی در هویج شامل موارد زیر میشود:
- ظاهر شدن لکههای زرد و آبسوخته روی ریشهها
- ظهور نقاط ریز افقی روی ریشهها (ابتدا زرد و سپس تیره)
- افزایش قطر نقاط تا حدود یک سانتیمتر با پیشرفت بیماری
- کاهش کیفیت و رشد ضعیف بوتهها

پیشگیری و کنترل پوسیدگی پیتیومی
پیشگیری از پوسیدگی پیتیومی هویج بیشتر بر مدیریت شرایط خاک و کاهش تنشهای محیطی تمرکز دارد، زیرا این بیماری در خاکهای مرطوب و با زهکشی نامناسب شدت میگیرد. اجرای صحیح اقدامات زراعی و بهداشتی میتواند نقش مؤثری در کاهش بروز و گسترش بیماری داشته باشد.
- استفاده از ارقام مقاوم
- مدیریت صحیح آبیاری و زهکشی مزرعه
- جلوگیری از زخم شدن ریشهها هنگام برداشت و حملونقل
- رعایت تناوب زراعی
- خودداری از مصرف بیرویه کودهای ازته و ریزمغذی
- افزودن آهک و کلسیم به خاک پیش از کاشت
سموم از بین بردن لکه زرد ریشه
برای کنترل پوسیدگی پیتیومی، استفاده از سموم زمانی بیشترین تأثیر را دارد که همراه با ضدعفونی بذر و خاک انجام شود. ضدعفونی بذر قبل از کاشت، باعث کاهش انتقال عوامل بیماریزا به مزرعه شده و از آلودگی اولیه گیاهچهها جلوگیری میکند. همچنین ضدعفونی خاک بلافاصله پس از کاشت، نقش مهمی در کاهش جمعیت عوامل بیماریزای خاکزی دارد و از گسترش بیماری در مراحل اولیه رشد ریشه جلوگیری میکند. انتخاب سم مناسب و مصرف آن در زمان صحیح، میتواند شدت بیماری را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
- الیت: 2 کیلوگرم در هکتار
- ریوال دو: 2 لیتر در هکتار
- ماکسیم: 2 لیتر در هکتار
- پروپاموکارب: 1 لیتر در هکتار
- یونیفرم: 1.5 لیتر در هکتار





