زنگ گندم چیست؟ زنگ گندم یکی از شایعترین و زیانبارترین بیماریهای قارچی در مزارع گندم است که میتواند در مدت کوتاهی عملکرد محصول را بهطور چشمگیری کاهش دهد. این بیماری توسط قارچهایی از جنس Puccinia ایجاد میشود و بهصورت لکهها و تاولهای زرد، نارنجی یا قهوهای روی برگ، ساقه و خوشه ظاهر میگردد. در این راهنمای جامع: انواع زنگ گندم، علائم ظاهری هر نوع و بهترین قارچ کش برای زنگ گندم را بررسی خواهیم کرد. اگر به دنبال راههای پیشگیری و درمان بیماری زنگ گندم هستید؛ مطالعه این مقاله را از دست ندهید.
زنگ گندم یکی از مهمترین بیماریهای قارچی است که میتواند خسارات جدی اقتصادی وارد کند. این بیماری توسط قارچهای مختلفی از جنس Puccinia ایجاد میشود و انواع مختلف آن شامل: زنگ سیاه (ساقهای)، زنگ زرد (نواری) و زنگ قهوهای (برگی) است. شناخت تفاوتها و علائم هر نوع به کشاورزان کمک میکند تا اقدامات پیشگیری و کنترل مناسبی انجام دهند.
نوع زنگ | محل آلوده | علائم ظاهری | شرایط مناسب |
| زنگ سیاه | ساقه، برگ، غلاف و گاهی خوشه | تاولهای کشیده و قهوهای تا سیاه روی ساقه و برگ؛ پودر سیاه هاگ هنگام پاره شدن | گرم و مرطوب| حضور گیاه میزبان واسط |
زنگ زرد | برگ و غلاف | نوارهای زرد تا نارنجی روشن در امتداد رگبرگها؛ تاولهای کوچک با پودر زرد هاگ | خنک تا متوسط و مرطوب| رشد سریع در رطوبت بالا |
زنگ قهوهای | برگ | تاولهای کوچک و گرد نارنجی-قهوهای روی برگها؛ تمرکز در قسمت بالایی برگ | معتدل و مرطوب| گسترش توسط باد و بقایای آلوده |
برای کنترل زنگهای گندم (زرد، سیاه و قهوهای)، استفاده از قارچکشهای موثر و مناسب یکی از مهمترین اقدامات است. این سموم میتوانند هم پیشگیریکننده باشند و هم در صورت مشاهده علائم اولیه، شدت بیماری را کاهش دهند. انتخاب قارچکش مناسب به نوع زنگ، مرحله رشد گیاه و شرایط محیطی بستگی دارد.
توجه داشته باشید که دوز و میزان مصرف سم به صورت عمومی بیان شده است و شرایط هر مزرعه با یکدیگر متفاوت خواهد بود. توصیه میکنیم برای انتخاب سم، تعیین مقدار دقیق مصرف و مشخص کردن زمان مناسب سمپاشی، حتماً با گیاهپزشکان مزرعه دانش مشورت کنید تا از بروز خسارتهای احتمالی جلوگیری شود و محصولی سالمتر داشته باشید.
زنگ سیاه (Stem Rust) یا زنگ ساقهای گندم یکی از مخربترین بیماریهای قارچی است که تمام اندامهای هوایی گیاه را میتواند آلوده کند. حدود ۸ تا ۱۰ روز پس از آلودگی، علائم اولیه به صورت جوشهای قرمز آجری رنگ روی محور اصلی ساقه، برگ، غلاف برگ و حتی قاعده سنبله و گلوم سنبلچهها ظاهر میشوند و به مرور گسترش مییابند. در اواخر فصل رشد، رنگ این جوشها به تدریج تیره و سیاه میشود. علائم زنگ سیاه گندم شامل موارد زیر میشود:
عامل اصلی زنگ سیاه گندم، قارچ Puccinia graminis f. sp. tritici است که در شرایط گرم و مرطوب فعالیت بیشتری دارد. باد میتواند هاگهای قارچ را به مزارع سالم منتقل کند. همچنین وجود گیاه میزبان واسط مانند: زرشک شدت بیماری را افزایش میدهد. همچنین کشت ارقام حساس، باقیماندن بقایای گیاهی آلوده و تأخیر در کنترل، بیماری را تشدید میکنند.
زنگ زرد (Stripe Rust) یا زنگ نواری گندم یکی از مهمترین بیماریهای قارچی غلات است که علاوه بر گندم، جو، چاودار، جو دو سر و برخی علفهای هرز خانواده گندمیان را نیز آلوده میکند. علائم زنگ زرد گندم عبارتند از:
علت زنگ زرد گندم، عامل بیماری قارچ Puccinia striiformis f. sp. tritici است که در شرایط خنک و مرطوب فعالیت بیشتری دارد. رطوبت ناشی از شبنم یا باران باعث جوانهزنی هاگها و نفوذ آنها به بافت برگ میشود و باد مهمترین عامل انتقال قارچ بین مزارع است.
زنگ قهوهای (Leaf Rust ) یا زنگ برگی گندم یکی از شایعترین بیماریهای قارچی گندم در سراسر جهان است که بهطور ویژه برگهای گیاه را مورد حمله قرار میدهد. اگرچه شدت این زنگ گندم، معمولاً کمتر از زنگ سیاه است. اما بهدلیل گستردگی و سرعت انتشار، میتواند موجب کاهش قابلتوجه عملکرد شود. علائم زنگ قهوهای گندم عبارتند از:
عامل بیماری قارچ Puccinia triticina است که در رطوبت نسبتاً بالا رشد بهینه دارد. هاگهای قارچ توسط باد منتقل میشوند و در حضور رطوبت روی برگ جوانه میزنند و از طریق روزنهها به داخل بافت نفوذ میکنند .این قارچ معمولاً در بقایای آلوده گندم یا علفهای هرز میزبان، زمستانگذرانی کرده و با شروع شرایط مناسب، مجدداً فعال میشود.
مدیریت و پیشگیری از انواع زنگهای گندم (زنگ زرد، سیاه و قهوهای) نیازمند ترکیبی از روشهای زراعی، ژنتیکی و شیمیایی است. اجرای بهموقع این اقدامات زیر میتواند شدت بیماری را کاهش میدهد.
The ideal approach to prevent the rusts is to grow the right cultivars which are resistant to rust diseases. This minimizes the disease risks. In case of sudden epidemics, fungicide sprays can help to mitigate the effects of the disease, but only if they are caught at an early stage._ Dusunceli
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
زرد شدن برگها میتواند به دلیل زنگ زرد گندم، کمبود نیتروژن، بیماریهای قارچی دیگر یا تنش محیطی باشد.
زردی معمولاً نشانه ابتلا به زنگ زرد یا کمبود عناصر غذایی است و نیاز به بررسی دقیق دارد.
این بیماری توسط قارچهایی از جنس Puccinia ایجاد میشود و بهصورت لکهها و تاولهای زرد، نارنجی یا قهوهای روی برگ، ساقه و خوشه ظاهر میگردد.
زنگ برگی یا زنگ قهوهای، بیماری قارچی است که باعث ایجاد تاولهای نارنجی قهوهای روی برگها میشود و رشد گیاه را کاهش میدهد.
زنگ سیاه، قارچی است که ساقه، برگ و خوشه را آلوده میکند و میتواند خسارت شدید به محصول وارد کند.
بهصورت لکهها و تاولهای زرد، نارنجی یا قهوهای روی برگ، ساقه و خوشه ظاهر میگردد.
تنها با ارسال عکس از گیاه آسیب دیده خود، میتوانید با گیاهپزشکان ما، رایگان مشاوره تخصصی داشته باشید.
